Sinh viên ít tiền nhưng có thứ người đi làm không có: thời gian và khả năng đi ngày thường. Nhờ vậy những trải nghiệm đáng nhất lại rẻ: ngồi tàu chậm qua nửa đất nước, ngủ nhà dân trong bản, đạp xe đường làng, đi chợ phiên, ghép thuyền với khách khác. Cái tốn nhiều nhất của một chuyến đi là đi gấp và đi một mình; đi chậm theo nhóm bốn người, tiền đi lại và tiền phòng chia ra còn khoảng một phần tư.
Bài này gom các trải nghiệm rẻ mà vẫn đáng làm một lần, cách chia tiền trong nhóm để không ai thấy thiệt, các bước lập quỹ chung, những khoản tuyệt đối không cắt vì liên quan đến an toàn, một lịch năm ngày mẫu cho nhóm bốn bạn và những lỗi khiến chuyến đi tiết kiệm thành chuyến đi tốn kém hoặc nguy hiểm.
Lợi thế của sinh viên: thời gian thay cho tiền
Người đi làm có tiền nhưng chỉ có cuối tuần, nên phải trả giá cao để đi nhanh: vé máy bay, xe riêng, khách sạn ngay sát điểm đến, đi đúng lúc cả nước cùng nghỉ. Sinh viên đi được ngày thường, ở lại được lâu, ngồi tàu chậm được mười mấy tiếng mà không sao. Mỗi thứ ấy đều cắt được một khoản lớn.
Đi ngày thường giúp giá phòng thấp hơn và dễ thương lượng hơn, nhất là ở nhà dân. Ở lâu một chỗ thì thuê theo tuần, nấu ăn chung, không tốn tiền đi lại giữa nhiều điểm. Đi tàu chậm thay cho xe nhanh hay máy bay thì vừa rẻ hơn, vừa là một trải nghiệm riêng: ngồi toa ghế với người đi buôn, người về quê, bà cụ mang theo cả giỏ gà.
Cái giá phải trả là sức. Ngồi tàu ghế cứng mười tiếng thì mỏi, ngủ nhà dân thì nệm mỏng, đạp xe thì nắng. Hợp với tuổi hai mươi, nhưng vẫn cần biết giới hạn: một đêm ngủ không đủ thì hôm sau đừng đạp xe đường dài hay chạy xe máy.
Một điều nữa ít ai nói: chuyến đi rẻ nhất là chuyến không phải về sớm vì hết tiền. Chia ngân sách cho đủ ngày trước, rồi mới tính xem có thêm được gì không.
Trải nghiệm rẻ mà đáng làm một lần
Bảng ghi phần chi phí chính nằm ở đâu, để nhóm tự ước lượng theo giá thời điểm đi. Không có giá cụ thể vì giá đổi theo mùa và nơi.
| Trải nghiệm | Vì sao đáng | Tiền chủ yếu đi vào | Cách làm rẻ hơn |
|---|---|---|---|
| Ngồi tàu hoả một chặng dài ban ngày | Thấy đất nước đổi dần qua cửa sổ, gặp đủ kiểu người | Vé tàu | Ghế ngồi thay giường nằm cho chặng ban ngày; mua sớm |
| Ngủ nhà dân trong bản ở Mai Châu hay Pù Luông | Bữa cơm với chủ nhà, đêm yên giữa thung lũng | Tiền ngủ và tiền ăn | Ngủ sàn chung thay phòng riêng; đi ngày thường |
| Đạp xe đường làng quanh Tam Cốc, Ninh Bình | Ruộng, núi đá, làng, tự dừng lúc nào cũng được | Thuê xe đạp | Thuê theo ngày, đi cả nhóm |
| Đi chợ phiên vùng cao | Một buổi sáng đầy màu sắc và tiếng nói | Đường đi | Đi xe khách, ghép xe; ở nhà dân gần chợ từ tối trước |
| Ghép xuồng đi chợ nổi ở Cần Thơ | Ăn sáng trên ghe giữa sông | Tiền thuyền | Ghép với khách khác cho đủ người |
| Cắm trại ở khu có tổ chức | Đêm ngủ lều, đốt lửa, ngắm sao | Phí khu trại, thuê lều | Mượn lều của bạn, mang đồ ăn từ chợ |
| Tắm biển ở bãi công cộng có cứu hộ | Biển miễn phí, chỉ cần đúng chỗ | Gần như không tốn | Đi ngày thường, chỉ tắm trong vùng phao |
Thứ không rẻ được mà vẫn nên làm một lần trong đời sinh viên: một chuyến ra đảo hoặc một đêm ngủ thuyền. Dồn quỹ cho một trải nghiệm đắt duy nhất, còn lại đi kiểu tiết kiệm.
Áp vào nhóm bạn: ba câu hỏi trước khi chốt điểm
Người ít tiền nhất nhóm góp được bao nhiêu? Đây là trần ngân sách của cả chuyến. Nhóm của Trang từng chọn ra đảo vì ba bạn đủ tiền, bạn thứ tư phải vay. Cả chuyến bạn ấy không dám gọi thêm món nào. Năm sau nhóm đổi cách: hỏi riêng từng người, lấy con số thấp nhất làm khung.
Ai lái xe được, ai bơi được, ai say xe? Ba câu này loại bỏ nhanh các lựa chọn không hợp. Nhóm không ai lái xe máy đường núi thì bỏ cung đèo tự lái. Có người không biết bơi thì mọi đoạn trên nước phải có áo phao và người hướng dẫn.
Mỗi người được nghỉ bao nhiêu ngày thật? Lịch thi, lịch làm thêm, lịch về quê của từng bạn khác nhau. Lấy khoảng trùng ngắn nhất, đừng để một bạn phải về giữa chừng một mình bằng xe khách đêm.
Rút ra. Ba câu hỏi này nên hỏi trong nhóm chat trước khi ai gửi ảnh điểm đến. Ảnh đẹp đến trước thì mọi người ngại nói thật về tiền và sức.
Chia tiền trong nhóm cho công bằng
Phần lớn nhóm bạn cãi nhau không phải vì đi đâu mà vì tiền. Thống nhất từ trước khoản nào chia đều, khoản nào ai dùng người ấy trả.
| Khoản | Chia thế nào | Ghi chú |
|---|---|---|
| Xe thuê, xăng, thuyền | Chia đều theo đầu người | Kể cả người không đi đoạn đó nếu đã giữ chỗ |
| Phòng | Chia đều theo đêm ở | Ai về sớm không trả đêm sau, trừ khi đã đặt cọc |
| Bữa ăn chung | Chia đều | Món gọi thêm riêng thì người gọi trả |
| Đồ uống, quà, vé vào cửa riêng | Ai dùng người ấy trả | Không đưa vào quỹ chung |
| Thuốc, sửa xe, phát sinh | Quỹ dự phòng chung | Hết chuyến chia lại phần dư |
Cử một người giữ quỹ và một người ghi sổ, không để một người làm cả hai. Mỗi tối ghi lại khoản đã chi vào nhóm chat chung, mất mười phút nhưng tránh được một cuộc cãi nhau ở cuối chuyến.
Lập quỹ chung cho chuyến năm ngày
Không cần biết giá chính xác từ đầu, chỉ cần một khung để mỗi người góp đủ. Làm theo năm bước:
- Liệt kê theo ngày: mỗi ngày ở đâu, đi bằng gì, ăn mấy bữa ngoài. Hỏi giá đi lại và chỗ ở thật, ghi vào bảng.
- Cộng phần chắc chắn: đi lại, chỗ ở, trải nghiệm chính. Đây là phần không thể thiếu.
- Cộng phần ăn uống theo mức bình dân, mỗi ngày ba bữa.
- Thêm quỹ dự phòng khoảng một phần năm tổng trên, cho thuốc, xe hỏng, đổi lịch vì thời tiết.
- Mỗi người góp đủ trước khi đi, không ai “về rồi gửi sau”. Người nào không góp đủ thì nhóm biết từ đầu để điều chỉnh.
Nếu tổng vượt túi tiền của người ít tiền nhất nhóm, cắt bớt ngày hoặc đổi điểm, đừng để người đó lặng lẽ vay mượn. Chuyến đi tốt là chuyến không ai phải ôm nợ sau khi về.
Những khoản không được cắt, dù ít tiền
Tiết kiệm đến đâu cũng giữ nguyên danh sách sau. Đây là phần bảo vệ tính mạng, không phải phần tiện nghi:
- Mũ bảo hiểm đạt chuẩn khi đi xe máy, kể cả đoạn ngắn.
- Xe máy thuê có phanh tốt, lốp còn gai; không thuê xe rẻ nhất mà không kiểm tra.
- Áo phao mỗi lần xuống thuyền, xuồng, kayak.
- Bảo hiểm du lịch có quyền lợi tai nạn và y tế; nhiều gói cho sinh viên không đắt.
- Xe khách có tên tuổi rõ ràng, không lên xe lạ mời giá rẻ bất thường ở bến.
- Nghỉ đủ trước khi lái: không lái xe máy đèo sau đêm ngủ tàu.
- Không tắm biển, tắm suối ở chỗ có biển cấm hoặc không có ai.
Một bạn trong nhóm nên có bằng sơ cứu cơ bản hoặc ít nhất biết dùng túi thuốc. Lớp sơ cứu ngắn một hai buổi không khó tìm, đáng học trước khi đi.
Lịch mẫu năm ngày cho nhóm bốn bạn của Minh
Minh và ba bạn học năm ba ở Hà Nội, nghỉ giữa kỳ năm ngày, quỹ mỗi người không nhiều. Cả nhóm đi Ninh Bình rồi Pù Luông, Thanh Hoá, chủ yếu bằng tàu và xe khách.
| Ngày | Việc | Cách tiết kiệm | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| 1 | Tàu sáng từ Hà Nội về Ninh Bình, chiều đạp xe quanh Tam Cốc | Tàu ghế ngồi; thuê xe đạp theo ngày | Mang mũ, nước, kem chống nắng |
| 2 | Sáng đi thuyền nan, chiều nghỉ ở nhà dân | Ghép thuyền; ngủ phòng bốn người | Đi chuyến sớm cho vắng |
| 3 | Xe khách sang Pù Luông, nhận nhà sàn | Ngủ sàn chung, ăn cùng chủ nhà | Đường đèo ngắn; ai say xe ngồi đầu |
| 4 | Đi bộ nhẹ quanh bản với người dẫn địa phương, tối đốt lửa | Chia đều tiền người dẫn | Không tự đi đường rừng |
| 5 | Xe về Hà Nội | Mua đồ ăn ở chợ mang lên xe | Về trước tối |
Cả lịch có một trải nghiệm hơi tốn là thuyền nan, phần còn lại gần như chỉ là tiền đi lại, ngủ và ăn. Ghi chép lại chi tiêu, chuyến sau cả nhóm sẽ biết chính xác cần góp bao nhiêu.
Lỗi hay gặp của nhóm sinh viên
Đi đúng kỳ nghỉ lễ. Giá gấp đôi, xe kín, phòng hết. Sinh viên có lợi thế đi ngày thường thì dùng nó.
Chọn điểm theo người hăng nhất. Một bạn mê đèo, ba bạn chưa từng lái xe máy đường núi. Chọn theo người yếu nhất về sức và về tiền.
Không có quỹ dự phòng. Một chiếc xe hỏng hay một người ốm là cả nhóm phải bỏ dở chuyến đi.
Thuê xe máy không có bằng lái. Bị phạt đã đành, khi có tai nạn thì bảo hiểm không chi trả. Ai chưa có bằng thì ngồi sau.
Ăn uống quá tiết kiệm. Bỏ bữa để dồn tiền cho trải nghiệm làm người mệt, dễ ốm giữa chuyến. Cơm bình dân đủ no vẫn rẻ.
Đặt chỗ qua người lạ trên mạng chỉ vì rẻ. Giá thấp bất thường, đòi chuyển khoản đủ trước, không có địa chỉ rõ ràng là dấu hiệu nên dừng lại. Chỉ đặt cọc một phần và giữ lại tin nhắn.
Không chụp ảnh xe trước khi thuê. Trả xe mới bị bắt đền vết xước có sẵn. Chụp bốn phía xe, đồng hồ xăng và số máy ngay lúc nhận.
Câu hỏi thường gặp
Sinh viên có nên đi phượt xe máy đường đèo không?
Chỉ nên khi người lái có bằng lái, đã chạy đường dốc trước đó, xe được kiểm tra kỹ và có đủ đồ bảo hộ. Nếu nhóm chưa ai vững, hãy đi xe khách đến nơi rồi chỉ thuê xe máy chạy đoạn ngắn bằng phẳng.
Đi nhóm mấy người là tiết kiệm nhất?
Bốn người thường là vừa: đủ để chia tiền xe, tiền phòng và tiền thuyền, mà vẫn dễ thống nhất. Hai người chia được ít hơn; trên sáu người thì khó tìm chỗ ở chung và mất nhiều thời gian chờ nhau.
Ngủ nhà dân có rẻ hơn khách sạn không?
Thường rẻ hơn khi ngủ sàn chung hoặc phòng nhiều người, và còn kèm bữa ăn với gia đình. Phòng riêng ở nhà dân nhiều nơi có giá gần bằng nhà nghỉ. Đi ngày thường và đi theo nhóm sẽ dễ có giá tốt hơn.
Có cách nào đi trải nghiệm gần như không tốn tiền không?
Có những việc rất rẻ như tắm biển ở bãi công cộng có cứu hộ, đi chợ sớm, đạp xe đường làng, ngồi bến sông xem ghe. Nhưng đi lại và chỗ ở vẫn tốn, nên chọn điểm gần trường để phần này thấp nhất.
Sinh viên có cần mua bảo hiểm du lịch không?
Nên mua, nhất là khi có đoạn đi biển, đi xe máy hay ở vùng xa. Bảo hiểm y tế sinh viên có thể không chi đủ cho cấp cứu và vận chuyển ở nơi xa. Nhiều gói ngắn ngày có phí thấp, đọc kỹ quyền lợi tai nạn.