Với bố mẹ ngoài sáu mươi, trải nghiệm đáng làm một lần không phải là chỗ xa nhất hay cảnh hùng vĩ nhất, mà là việc cho phép ngồi nhiều, đi ít, dừng được bất cứ lúc nào và vẫn để lại một cảnh để kể mãi: ngồi thuyền giữa núi đá, ngồi tàu qua đèo, ăn sáng trên ghe ở chợ nổi, nghe đờn ca trong nhà vườn. Thước đo vừa sức dễ nhớ là mỗi ngày đi bộ không quá vài cây số, ít bậc thang, có chỗ ngồi và nhà vệ sinh trong vòng nửa giờ.
Phần dưới gom tám trải nghiệm hợp người lớn tuổi kèm mức sức và chỗ vướng, mẫu câu hỏi để hỏi bố mẹ trước khi đặt, danh sách thuốc men, một lịch bốn ngày ở miền Tây đã cắt nhịp cho người hay mỏi chân, chi phí theo ba tầng và những lỗi mà con cái hay mắc khi muốn bố mẹ thấy thật nhiều thứ trong một chuyến.
Vì sao nên đi khi bố mẹ còn đi được, và vừa sức nghĩa là gì
Nhiều người để dành chuyến đi lớn cho bố mẹ đến lúc có thật nhiều tiền hoặc lúc mình rảnh hẳn. Đến khi có cả hai thì gối mẹ đã đau, bố đã ngại xa nhà. Người lớn tuổi đổi sức theo năm chứ không theo chục năm: năm nay còn leo được ba chục bậc lên nhà sàn, hai năm sau có khi chỉ muốn ngồi ở hiên. Vì thế chuyến đi một lần trong đời cho bố mẹ nên làm khi họ còn tự đi được, kể cả phải chọn chỗ gần hơn dự định.
Vừa sức không chỉ là đi bộ ít. Có bốn thứ phải xét cùng lúc. Một là quãng đi bộ và số bậc trong ngày. Hai là thời gian ngồi xe liền một mạch, vì ngồi lâu làm chân sưng và lưng mỏi, nhiều khi còn mệt hơn đi bộ. Ba là nhà vệ sinh: người lớn tuổi đi tiểu nhiều lần, chỗ nào hai tiếng mới có nhà vệ sinh là chỗ ấy thành nỗi lo cả buổi. Bốn là giờ giấc ăn ngủ: bố mẹ quen ăn sáng sớm, ngủ trưa, đi ngủ trước mười giờ đêm.
Một trải nghiệm hợp người lớn tuổi thường có ba điểm chung: phần lớn thời gian là ngồi, có thể bỏ ngang giữa chừng mà không phiền ai, và có một khoảnh khắc rõ ràng để nhớ. Ngồi thuyền nan hai tiếng giữa núi đá có đủ ba điểm. Leo bốn trăm bậc lên một hang ngắm cảnh thì không, dù ảnh trên mạng rất đẹp. Giữ ba điểm ấy khi lọc danh sách là đã tránh được phần lớn rắc rối.
Tám trải nghiệm hợp người lớn tuổi, kèm mức sức và chỗ vướng
Bảng dưới xếp từ nhẹ đến nặng hơn. Mức sức tính cho người khoẻ bình thường ở tuổi sáu mươi lăm đến bảy mươi lăm, không có bệnh tim mạch nặng.
| Trải nghiệm | Vì sao đáng | Mức sức | Chỗ vướng cần biết |
|---|---|---|---|
| Ngồi tàu hoả qua đèo Hải Vân, đoạn Huế – Đà Nẵng | Một bên núi một bên biển, ngồi yên mà cảnh đổi liên tục | Rất nhẹ | Chọn toa ngồi mềm hoặc giường dưới; ngồi phía biển; mang áo khoác vì máy lạnh |
| Đi thuyền nan trong vùng núi đá Tràng An, Ninh Bình | Chui qua hang nước, mặt sông phẳng, núi sát mạn thuyền | Nhẹ | Ngồi liền hai đến ba giờ trên ghế thấp; mang đệm lót, mũ, nước |
| Ăn sáng trên ghe ở chợ nổi Cái Răng, Cần Thơ | Ghe hàng, cây bẹo, tô hủ tiếu bưng sang tận ghe | Nhẹ | Xuất phát lúc trời còn tối; bước lên xuống ghe phải có người đỡ |
| Nghe đờn ca tài tử trong nhà vườn | Nghe người địa phương hát ngay trong nhà, có thể hỏi chuyện | Rất nhẹ | Chọn buổi chiều, đừng nhét sau một ngày đã dài |
| Ngắm hoàng hôn trên phá Tam Giang, Huế | Mặt nước rộng, nò sáo, thuyền đánh cá về bến | Nhẹ | Gió mạnh và lạnh về chiều mùa đông; đường vào bến có đoạn đất |
| Ngủ một đêm nhà sàn ở Mai Châu, nay thuộc tỉnh Phú Thọ | Bữa cơm với chủ nhà, sáng nghe gà gáy giữa thung lũng | Vừa | Cầu thang gỗ dốc; hỏi chỗ có phòng ngủ dưới đất hoặc nhà vệ sinh trong nhà |
| Xem hát quan họ trên thuyền dịp hội Lim, Bắc Ninh | Nghe lời ca giao duyên đúng ngày hội | Vừa | Đông người; hội vào khoảng giữa tháng Giêng âm lịch, kiểm tra lịch năm đó |
| Dạo vườn hoa và chợ chiều ở Sa Đéc, Đồng Tháp | Làng hoa ven sông, đường bằng phẳng | Vừa | Đẹp nhất những ngày sát Tết, nắng gắt buổi trưa, nên đi sáng sớm |
Những thứ cố ý không có trong bảng: leo núi, đi cáp treo lên đỉnh rất cao khi bố mẹ có huyết áp cao, ngủ lều, các chuyến tàu cao tốc ra đảo xa khi biển động. Không phải bố mẹ không làm được, mà một lần mệt quá sẽ khiến cả chuyến thành ký ức không vui.
Hỏi bố mẹ trước khi chốt: mẫu câu hỏi nên dùng
Người lớn tuổi hay nói “đi đâu cũng được” để con khỏi bận lòng, rồi đến nơi mới than mệt. Hỏi bằng câu cụ thể thì nhận được câu trả lời thật. Dưới đây là những câu nên hỏi, nói chuyện như bình thường chứ không phải phỏng vấn:
- “Hồi trẻ bố mẹ muốn đi đâu mà chưa đi?” Câu này hay mở ra một cái tên bất ngờ, có khi chỉ là một cây cầu, một bến sông.
- “Đi bộ chợ một vòng thì bố có mỏi chân không, hay phải ngồi nghỉ giữa chừng?” Câu này đo sức thật hơn câu “bố còn khoẻ không”.
- “Mẹ ngồi xe bao lâu thì bắt đầu khó chịu?” Biết con số này để chia chặng.
- “Bố có ngại ngủ chỗ lạ, giường cứng hay nhà vệ sinh chung không?”
- “Nếu chỉ chọn một thứ: ngồi thuyền ngắm núi, ra biển, hay về miền Tây ăn trái cây?”
- “Có món gì bố mẹ đang kiêng, thuốc gì phải uống đúng giờ?”
- “Có muốn rủ thêm ai đi cùng không, cô chú hay bạn cũ?” Có bạn cùng tuổi thì bố mẹ vui hơn nhiều.
Nếu bố mẹ trả lời một câu khác hẳn điều bạn hình dung, hãy đi theo câu trả lời đó. Chuyến đi là để bố mẹ nhớ, không phải để bạn đăng ảnh.
Sức khoẻ, thuốc men và giấy tờ: danh sách mang theo
Chuẩn bị cho người lớn tuổi nặng ở phần sức khoẻ hơn phần quần áo. Danh sách dưới làm trước chuyến đi chừng hai tuần:
- Đưa bố mẹ đi khám định kỳ nếu đã đến hạn, hỏi bác sĩ cụ thể: đi xa năm ngày, ngồi xe sáu tiếng, đi thuyền có được không.
- Thuốc đang dùng đủ cho cả chuyến cộng thêm ba ngày, chia hai túi để ở hai người khác nhau, phòng thất lạc một túi.
- Một tờ giấy ghi tên bệnh, tên thuốc, liều, dị ứng, nhóm máu nếu biết, để trong ví của bố mẹ.
- Máy đo huyết áp loại nhỏ nếu bố hoặc mẹ đang điều trị huyết áp; que thử đường nếu có tiểu đường.
- Giày đế mềm có rãnh chống trơn đã đi quen, không mua giày mới cho chuyến đi.
- Đệm ngồi gấp gọn, gối kê cổ, áo khoác mỏng, mũ rộng vành, kính râm.
- Căn cước của bố mẹ, thẻ bảo hiểm y tế bản giấy hoặc trên điện thoại, bảo hiểm du lịch có kiểm tra giới hạn tuổi được nhận.
- Gậy chống gấp được nếu bố mẹ đã quen dùng; đừng bắt người chưa từng dùng gậy dùng lần đầu trong chuyến đi.
Bảo hiểm du lịch cho người trên bảy mươi thường có điều kiện riêng, có gói không nhận người quá một độ tuổi nhất định. Đọc kỹ mục loại trừ bệnh có sẵn trước khi mua, đừng mặc định là được bồi thường.
Lịch mẫu bốn ngày ở miền Tây cho bác Tư và bác gái
Bác Tư bảy mươi mốt tuổi, đi bộ được chừng một cây số thì muốn ngồi, bác gái huyết áp ổn định. Con trai đưa hai bác từ TP Hồ Chí Minh về Cần Thơ và Vĩnh Long. Nhịp chung là sáng đi, trưa ngủ, chiều nhẹ, tối về sớm.
| Ngày | Buổi sáng | Buổi chiều | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| 1 | Xuất phát lúc tám giờ, dừng nghỉ mỗi chừng một tiếng rưỡi | Nhận phòng tầng trệt, ngủ trưa, dạo bến Ninh Kiều lúc mát | Không xếp gì sau sáu giờ chiều |
| 2 | Năm giờ sáng ra chợ nổi Cái Răng, ăn sáng trên ghe, về trước chín giờ | Ngủ bù, chiều ghé lò làm hủ tiếu xem người ta tráng bánh | Ngày dậy sớm thì chiều phải nhẹ |
| 3 | Đi xe về cù lao ở Vĩnh Long, đi đò ngang, nhận phòng nhà vườn | Ngồi hiên ăn trái cây, tối nghe đờn ca tài tử | Hỏi trước nhà vệ sinh có gần phòng không |
| 4 | Dạo vườn chậm, chèo xuồng ngắn nếu hai bác muốn | Về TP Hồ Chí Minh, đến nhà trước bữa tối | Không ghé thêm điểm nào trên đường về |
Lịch có ít điểm hơn hẳn một tour bốn ngày thông thường. Đó là cố ý: phần còn trống là thời gian để hai bác ngồi nói chuyện với chủ nhà, việc mà người lớn tuổi thường nhớ lâu hơn cả cảnh.
Chi phí theo tầng cho chuyến đi cùng bố mẹ
Không ghi số tiền cụ thể vì giá đổi theo mùa và nơi. Bảng dưới nói tiền đi vào đâu ở mỗi tầng để bạn tự cân.
| Hạng mục | Tiết kiệm | Vừa | Thoải mái |
|---|---|---|---|
| Đi lại | Xe khách giường nằm hoặc tàu ghế mềm | Tàu giường nằm khoang bốn, xe thuê có tài xế cho chặng ngắn | Xe riêng có tài xế suốt chuyến, chủ động dừng nghỉ |
| Chỗ ở | Nhà nghỉ sạch, phòng tầng trệt | Nhà vườn hoặc khách sạn nhỏ có thang máy | Khu nghỉ có lối đi bằng, phòng rộng, bồn tắm có tay vịn |
| Ăn uống | Quán địa phương, mang theo đồ ăn nhẹ | Thêm vài bữa đặc sản ở nhà vườn | Đặt trước bữa riêng hợp chế độ kiêng |
| Phần nên chi thêm dù ở tầng nào | Bảo hiểm du lịch | Bảo hiểm và một đêm dư phòng khi mệt | Người đi kèm thứ hai để chia việc chăm |
Nếu ngân sách hẹp, cắt bớt số điểm chứ đừng cắt phần đi lại. Ghế ngồi thoải mái và chặng xe ngắn là thứ quyết định bố mẹ vui hay mệt, còn thêm một điểm tham quan thì bố mẹ thường không nhớ.
Lỗi hay gặp khi đưa bố mẹ đi trải nghiệm
Nhồi lịch như chuyến đi của mình. Con ba mươi tuổi chạy bốn điểm một ngày được, bố mẹ thì không. Một ngày một điểm chính là vừa.
Tin chữ “nhẹ nhàng” trong mô tả tour. Hỏi thẳng có bao nhiêu bậc, đi bộ bao xa, lên xuống thuyền thế nào. Tour “nhẹ nhàng” cho người ba mươi tuổi có khi là leo hai trăm bậc.
Quên giờ thuốc khi đổi múi sinh hoạt. Dậy sớm đi chợ nổi làm lệch giờ uống thuốc sáng. Đặt chuông nhắc trên điện thoại của chính bạn.
Để bố mẹ tự xách đồ. Người lớn tuổi hay ngại nhờ. Chia hành lý ngay từ nhà: bố mẹ chỉ cầm túi nhỏ đựng thuốc và nước.
Không có kế hoạch huỷ. Trời mưa to, sóng lớn hay bố mẹ mệt thì bỏ điểm đó, đừng tiếc tiền vé. Ưu tiên đặt những chỗ cho đổi ngày.
Đi ngay mùa lễ đông đúc. Chen chúc đứng lâu ở bến thuyền mùa cao điểm làm người lớn tuổi kiệt sức trước khi lên thuyền. Lệch sang ngày thường là đổi được cả chuyến.
Câu hỏi thường gặp
Bố mẹ bảy mươi lăm tuổi có nên đi tàu đêm không?
Được nếu chọn giường dưới, khoang ít người và chặng không quá một đêm. Nên có một người ngủ cùng khoang để đỡ bố mẹ khi đi vệ sinh lúc tàu lắc. Người bị chóng mặt nhiều thì đi ban ngày tốt hơn.
Có nên đưa bố mẹ đi theo tour ghép đoàn không?
Chỉ nên khi tour có nhịp chậm và cho tách khỏi đoàn ở những điểm nặng. Tour ghép thường chạy theo giờ chung, người lớn tuổi mệt cũng khó xin dừng. Đi riêng với xe thuê có tài xế thường dễ chịu hơn dù tốn hơn một chút.
Đi bao nhiêu ngày là vừa với người lớn tuổi?
Ba đến năm ngày là vừa cho chuyến đầu. Dài hơn thì nên có một ngày nghỉ hẳn ở giữa, không xếp điểm nào. Người lớn tuổi thường nhớ nhà sau ngày thứ năm, nhất là khi trong nhà còn vật nuôi hay cây cảnh.
Bố bị huyết áp cao có lên vùng núi cao được không?
Phải hỏi bác sĩ đang điều trị, nói rõ độ cao và thời gian ở lại. Các vùng núi phía Bắc lạnh vào mùa đông, lạnh cũng làm huyết áp tăng. Nếu bác sĩ dặn tránh, hãy chọn miền Tây hoặc ven biển miền Trung.
Đi cùng bố mẹ thì mấy người lớn là đủ để chăm?
Tốt nhất có hai người trẻ đi cùng hai người lớn tuổi, một người lo đường đi, một người lo bố mẹ. Đi một mình dắt hai người lớn tuổi rất dễ đuối, nhất là ở bến thuyền và nhà ga đông người.
Mùa nào hợp đưa người lớn tuổi đi miền Tây?
Những tháng mùa khô, khoảng từ tháng mười hai đến tháng tư, trời ít mưa, đường khô ráo, dễ đi. Sát Tết có chợ hoa đẹp nhưng đông. Mùa nước nổi cuối năm đẹp nhưng nắng nóng và ẩm, nên đi buổi sáng.