Phần lớn năm, đi xuyên Việt vào khoảng tháng hai đến tháng tư là dễ chịu nhất, và chiều đi nên chọn sao cho bạn qua miền Trung lúc trời khô, tới miền Bắc khi hết rét đậm, tới miền Nam trước mùa mưa. Nếu xuất phát cuối tháng hai, đi từ Bắc vào Nam hợp hơn; nếu đi vào tháng năm, tháng sáu, nên bắt đầu từ Nam ra Bắc để miền Trung còn nắng mà không gặp mưa rào chiều phía Nam quá lâu.
Lý do là ba miền có mùa mưa lệch nhau: miền Bắc mưa nhiều vào hè, dải từ Huế tới Quảng Ngãi mưa nặng nhất vào cuối thu đầu đông, Nam Trung Bộ mưa muộn hơn, miền Nam mưa từ khoảng tháng năm đến tháng mười một. Bài này có bảng theo từng tháng, cách chọn chiều, những dịp lễ nên tránh, và kế hoạch dự phòng khi gặp bão. Thời tiết từng năm có thể lệch, nên luôn xem dự báo trước khi đi.
Thời tiết từng vùng: lúc nào dễ đi, lúc nào nên tránh
Bảng chia tuyến xuyên Việt thành năm vùng khí hậu. Các mốc tháng là xu hướng chung nhiều năm, không phải lịch cố định.
| Vùng | Dễ đi | Nên tránh hoặc cẩn thận | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Đồng bằng Bắc Bộ | Khoảng tháng 9 đến tháng 11, tháng 3 đến tháng 4 | Tháng 12 đến tháng 2 rét, mưa phùn; tháng 6 đến tháng 8 nóng và mưa giông | Mùa thu Hà Nội là thời điểm đẹp nhất |
| Bắc Trung Bộ, từ Thanh Hoá tới vùng Quảng Trị | Khoảng tháng 2 đến tháng 4 | Hè có gió Tây khô nóng; khoảng tháng 8 đến tháng 10 có bão | Đoạn nắng gắt nhất khi đi xe máy, xe đạp |
| Huế tới Quảng Ngãi | Khoảng tháng 2 đến tháng 8 | Khoảng tháng 9 đến tháng 12 mưa lớn, lũ, sạt lở đèo | Vùng quyết định chuyến đi của bạn |
| Nam Trung Bộ, từ Quy Nhơn tới Phan Thiết | Khoảng tháng 1 đến tháng 8 | Khoảng tháng 10 đến tháng 12 mưa, biển động | Vùng quanh Phan Rang khô gần quanh năm |
| Nam Bộ | Khoảng tháng 12 đến tháng 4 | Khoảng tháng 5 đến tháng 11 mưa rào chiều | Mưa thường đến nhanh rồi tạnh, ít khi cản cả ngày |
Nhìn bảng sẽ thấy vùng Huế tới Quảng Ngãi là nút thắt: mùa mưa ở đây kéo dài và nặng, đúng lúc phía Bắc và phía Nam đã khá dễ chịu. Vì vậy câu hỏi xuyên Việt tháng mấy thực chất là câu hỏi miền Trung tháng mấy.
Đi tháng nào thì chọn chiều nào
Bảng dưới gợi ý chiều đi cho từng tháng khởi hành, giả định chuyến đi kéo dài hai đến ba tuần.
| Tháng khởi hành | Chiều nên đi | Vì sao |
|---|---|---|
| Tháng 1 | Nam ra Bắc | Miền Nam khô đẹp, miền Trung vừa hết mưa, tới Bắc vào cuối tháng hai bớt rét |
| Tháng 2 | Bắc vào Nam, sau Tết | Miền Bắc vào xuân, miền Trung khô dần, miền Nam nắng |
| Tháng 3 đến tháng 4 | Chiều nào cũng được | Thời điểm dễ chịu nhất cả tuyến |
| Tháng 5 đến tháng 6 | Nam ra Bắc | Đi qua miền Nam trước khi mưa nhiều, miền Trung nắng nhưng khô |
| Tháng 7 đến tháng 8 | Chiều nào cũng được, tránh giờ nắng | Miền Trung nắng gắt, miền Bắc mưa giông, bắt đầu có bão |
| Tháng 9 | Bắc vào Nam, đi nhanh qua miền Trung | Miền Bắc vào thu, miền Trung bắt đầu mùa mưa |
| Tháng 10 đến tháng 11 | Hạn chế xuyên Việt trọn tuyến | Đỉnh mùa mưa lũ miền Trung; nếu đi, chọn tàu hoả hoặc máy bay cho đoạn giữa |
| Tháng 12 | Nam ra Bắc, kết thúc ở Bắc trước Tết | Miền Nam bắt đầu khô, miền Trung còn mưa nên đi tàu đoạn giữa |
Với xe máy và xe đạp, bảng này càng quan trọng vì bạn phơi người ngoài trời cả ngày. Đi tàu hoặc ô tô thì linh hoạt hơn, có thể đi cả mùa mưa nếu chấp nhận ít cảnh và sẵn sàng đổi lịch.
Khi nào chọn Bắc vào Nam
Bạn sống ở miền Bắc và muốn kết thúc ở biển phía Nam. Tâm lý chuyến đi cũng quan trọng: đi từ lạnh vào nắng cho cảm giác mở dần, nhất là sau Tết.
Bạn xuất phát từ cuối tháng một đến tháng ba. Miền Bắc đã qua rét đậm hoặc đang mưa phùn nhẹ, miền Trung khô dần, miền Nam đang mùa khô đẹp nhất.
Bạn đạp xe hoặc đi bộ vào mùa đông xuân. Gió mùa thường thổi từ phía Bắc xuống dọc miền Trung, đi chiều này đỡ được gió ngược ở nhiều đoạn ven biển.
Bạn muốn ghép với một kỳ nghỉ biển ở cuối. Đoạn Nha Trang tới Phan Thiết là nơi kết thúc đẹp để nghỉ vài ngày trước khi bay về.
Bạn đi vào tháng chín và chấp nhận đi nhanh qua miền Trung. Miền Bắc vào thu là thời điểm đẹp để khởi hành, nhưng đi chậm thì sẽ gặp đầu mùa mưa miền Trung. Rút ngắn thời gian ở đoạn Huế tới Quảng Ngãi, hoặc đi tàu qua đoạn đó.
Khi nào chọn Nam ra Bắc
Bạn sống ở phía Nam hoặc bay vào TP Hồ Chí Minh trước. Đi Nam ra Bắc giúp bạn khởi đầu ở nơi quen thuộc và kết thúc ở Hà Nội, nơi có nhiều chuyến bay về.
Bạn xuất phát vào tháng năm, tháng sáu. Qua miền Nam trước khi mưa nhiều, qua miền Trung khi trời khô, tới miền Bắc vào đầu hè. Hãy chuẩn bị cho cái nóng ngoài Bắc.
Bạn xuất phát vào tháng mười hai hoặc tháng một. Miền Nam vào mùa khô, miền Trung đã qua đỉnh mưa, ra Bắc kịp không khí Tết. Đoạn miền Trung đầu mùa khô có thể vẫn mưa, nên đi tàu đoạn này nếu cần.
Bạn muốn kết thúc bằng vùng núi phía Bắc. Đi Nam ra Bắc cho phép bạn nối thêm một chuyến lên vùng núi sau khi tới Hà Nội, mùa xuân là lúc hoa nở trên các bản.
Bạn đi cùng người lớn tuổi sợ lạnh. Bắt đầu ở phía Nam ấm áp, để cơ thể quen dần với nhịp đi, tới Bắc khi rét đã dịu. Nhớ mang áo ấm cho mấy ngày cuối, vì đầu xuân miền Bắc vẫn có đợt lạnh muộn.
Dịp lễ Tết: tránh hay tận dụng
Chiều đi và tháng đi còn phải tính tới lịch nghỉ của cả nước. Một số mốc nên để ý:
- Trước và sau Tết Nguyên đán: khoảng hai tuần trước và một tuần sau Tết, vé tàu, xe khách, máy bay khan hiếm và đắt, quán xá nhiều nơi đóng cửa vài ngày đầu năm. Tránh khởi hành trong khoảng này trừ khi bạn muốn đón Tết ở một vùng cụ thể và đã đặt chỗ sớm.
- Dịp nghỉ lễ cuối tháng tư, đầu tháng năm: các điểm biển miền Trung rất đông. Nếu chuyến đi rơi vào dịp này, ở điểm dừng nhỏ hơn và đặt phòng trước.
- Dịp nghỉ lễ đầu tháng chín: đông và trùng đầu mùa mưa miền Trung, cần theo dõi thời tiết.
- Lễ hội địa phương: một số lễ hội lớn tính theo âm lịch và đổi ngày dương mỗi năm; muốn dự thì kiểm tra lịch năm đó, đặt chỗ ở sớm.
- Mùa hè học sinh nghỉ: từ tháng sáu đến tháng tám, gia đình đi biển nhiều, giá phòng ven biển cao hơn, cuối tuần càng đông.
Nếu thời gian linh hoạt, hãy khởi hành giữa tuần, tránh hai ngày cuối tuần đầu tiên của kỳ nghỉ lễ. Chỉ lệch hai ngày, chuyến đi có thể yên hơn hẳn.
Chốt tháng và chiều đi cho chuyến của bạn
Khi đã có số ngày nghỉ, chốt tháng và chiều đi theo trình tự dưới đây. Mỗi bước chỉ mất vài phút nhưng giúp bạn tránh được phần lớn rủi ro thời tiết.
- Xác định khoảng thời gian bạn nghỉ được. Ghi ra hai ba khoảng có thể, kể cả khoảng không lý tưởng. Đôi khi lùi hai tuần là khác hẳn.
- Đặt vùng Huế tới Quảng Ngãi vào giữa lịch. Tính xem bạn sẽ qua vùng này vào ngày nào nếu đi chiều Bắc vào Nam, và ngày nào nếu đi chiều ngược lại. Chọn chiều nào cho bạn qua đây ngoài mùa mưa lớn.
- Kiểm hai đầu. Với chiều đã chọn, xem bạn tới miền Bắc lúc rét hay nóng, tới miền Nam lúc khô hay mưa. Mưa rào chiều phía Nam thường dễ chịu hơn rét đậm phía Bắc với người đi xe máy.
- Đối chiếu lịch nghỉ lễ. Nếu chặng đông nhất rơi vào dịp lễ, lùi hoặc tiến vài ngày.
- Chọn phương tiện cho đoạn khó. Đoạn nào rơi vào mùa không thuận, đổi sang tàu hoặc máy bay cho đoạn đó, phần còn lại giữ phương tiện bạn thích.
- Giữ hai ngày dự phòng và chọn phòng huỷ được. Đây là bảo hiểm rẻ nhất cho mọi rủi ro thời tiết.
Làm xong sáu bước, bạn sẽ có một lịch trình mà thời tiết chỉ còn là chuyện may rủi nhỏ, không phải thứ quyết định chuyến đi.
Kế hoạch khi gặp bão hoặc mưa lớn giữa đường
Dù chọn tháng kỹ, bạn vẫn có thể gặp một đợt áp thấp hay mưa lớn trái mùa. Có kế hoạch trước giúp bạn không phải quyết định vội:
- Mỗi tối xem dự báo thời tiết ba ngày tới cho chặng sắp đi, đặc biệt các tin về áp thấp nhiệt đới và mưa lớn.
- Khi có tin bão hoặc áp thấp hướng vào vùng sắp tới: dừng lại ở thành phố đang ở, không chạy đua với bão.
- Không qua đèo, không đi đường ven sông suối khi đang mưa lớn hoặc vừa mưa lớn xong; sạt lở hay xảy ra sau mưa.
- Với xe máy, xe đạp: gửi xe theo tàu hoặc chờ. Với ô tô: chọn cao tốc thay vì đường ven biển và đường núi.
- Chuẩn bị tinh thần bỏ một điểm dừng. Giữ hai ngày dự phòng trong lịch trình ngay từ đầu để việc này không làm hỏng cả chuyến.
- Báo lịch trình thay đổi cho người thân và chỗ ở tiếp theo.
Áp vào trường hợp gia đình chị Lan dự định đi vào tháng mười: nếu không đổi được lịch, đi tàu hoặc bay qua đoạn Huế tới Quảng Ngãi, dành thời gian cho hai đầu đất nước, và chọn chỗ ở ở trung tâm thành phố thay vì sát biển. Lỗi hay gặp nhất là đặt chặt mọi đêm phòng không hoàn huỷ, đến khi bão tới thì tiếc tiền mà cố đi.
Câu hỏi thường gặp
Tháng mấy đi xuyên Việt đẹp nhất?
Khoảng tháng hai đến tháng tư thường dễ chịu nhất trên cả tuyến: miền Bắc hết rét đậm, miền Trung khô, miền Nam chưa vào mùa mưa. Mỗi năm có thể lệch, nên xem dự báo trước khi chốt.
Mùa mưa bão miền Trung là tháng mấy?
Đoạn từ Huế tới Quảng Ngãi thường mưa lớn khoảng tháng chín đến tháng mười hai, Nam Trung Bộ muộn hơn vào khoảng tháng mười đến tháng mười hai. Bão cũng có thể đến sớm từ tháng tám.
Nên đi xuyên Việt chiều Bắc vào Nam hay Nam ra Bắc?
Tuỳ tháng xuất phát. Đi sau Tết đến tháng ba thì Bắc vào Nam hợp hơn; đi tháng năm, tháng sáu hoặc tháng mười hai thì Nam ra Bắc hợp hơn. Tháng ba, tháng tư thì chiều nào cũng ổn.
Có nên xuyên Việt vào tháng mười, tháng mười một không?
Không nên đi trọn tuyến bằng xe máy, xe đạp hay đi bộ vì là đỉnh mùa mưa lũ miền Trung. Nếu bắt buộc, đi tàu hoả hoặc máy bay qua đoạn giữa và giữ ngày dự phòng.
Đi xuyên Việt dịp Tết có nên không?
Có thể nếu bạn muốn đón Tết ở một vùng cụ thể và đặt chỗ rất sớm. Nhưng vé tàu xe khan hiếm, quán xá đóng cửa vài ngày đầu năm, nên lịch trình khó linh hoạt.
Mùa hè đi xuyên Việt có ổn không?
Ổn với tàu hoả và ô tô, nhưng nắng gắt ở Bắc Trung Bộ và miền Trung, miền Bắc có giông, bắt đầu có bão. Đi xe máy, xe đạp thì xuất phát sớm, nghỉ trưa dài và theo dõi thời tiết.