Xuyên Việt bằng xe máy vừa sức nhất khi bạn chạy khoảng hai trăm đến hai trăm rưỡi cây số mỗi ngày, xuất phát sớm, dừng trước khi trời tối, và cứ ba bốn ngày lại nghỉ trọn một ngày. Với nhịp đó, quãng đường Hà Nội vào TP Hồ Chí Minh theo đường ven biển mất khoảng mười bốn ngày chạy, cộng ngày nghỉ và ngày dự phòng thời tiết là chừng ba tuần.
Đây là trải nghiệm nhiều người mơ, cũng là trải nghiệm hay bị làm vội nhất. Bài này nói thẳng phần mệt và phần rủi ro: xe tải trên quốc lộ, mưa miền Trung, đau lưng sau ngày thứ năm, và cách chuẩn bị để chuyến đi vẫn vui. Có bảng chia chặng, danh sách kiểm xe, quy tắc an toàn khi đi nhóm, chi phí theo tầng và những lý do chuyến đi hay bị bỏ dở giữa chừng.
Vì sao đáng chạy một lần, và ai nên cân nhắc lại
Ngồi trên xe máy, bạn cảm được đất nước theo một cách mà tàu và ô tô không cho: mùi rơm khi qua đồng Thanh Hoá, gió muối khi chạy sát biển miền Trung, cái nắng khô của dải đất cát, rồi không khí ẩm dần khi xuống phía Nam. Bạn dừng được ở bất cứ quán nước ven đường, rẽ vào bất cứ làng chài nào thấy thích. Nhiều người kể rằng sau chuyến đi, cái họ nhớ nhất không phải điểm đến mà là những buổi sáng sương mỏng, đường vắng, chạy chậm qua một cánh đồng không tên.
Nhưng cần nói rõ: quốc lộ chính ở Việt Nam có rất nhiều xe tải và xe khách, nhiều đoạn không có làn riêng cho xe máy. Chạy mười mấy ngày liên tục là một bài tập sức bền thật sự cho lưng, cổ tay và sự tập trung. Người mới cầm lái dưới một năm, người chưa từng chạy quá một trăm cây số trong một ngày, người có bệnh cột sống chưa ổn định nên thử một chuyến ba bốn ngày trước.
Nếu bạn muốn trải nghiệm mà không chịu nổi phần quốc lộ, có cách kết hợp: gửi xe theo tàu cho các đoạn chán, chỉ chạy những đoạn đẹp. Còn nếu đã quyết chạy trọn, phần dưới đây giúp bạn chạy cho khôn.
Chia chặng theo đường ven biển, chiều Bắc vào Nam
Quãng cây số dưới đây là ước lượng làm tròn theo đường thường đi, đủ để lên kế hoạch; khi chạy thật, bản đồ trên điện thoại sẽ cho số chính xác hơn. Mỗi chặng là một ngày chạy.
| Ngày | Chặng | Khoảng cách (khoảng) | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| 1 | Hà Nội đến Ninh Bình hoặc Thanh Hoá | 100 đến 160 km | Ngày đầu chạy ngắn để làm quen xe chở nặng |
| 2 | Thanh Hoá đến Vinh | khoảng 140 km | Quốc lộ đông xe tải, xuất phát sớm |
| 3 | Vinh đến Đồng Hới | khoảng 200 km | Đoạn qua đèo Ngang, đi chậm |
| 4 | Đồng Hới đến Huế | khoảng 170 km | Nắng gắt và gió ngang vào mùa hè |
| 5 | Nghỉ ở Huế | Thay dầu, kiểm phanh | |
| 6 | Huế đến Hội An qua đèo Hải Vân | khoảng 130 km | Xe máy không đi hầm, phải qua đèo; dừng nghỉ trên đỉnh |
| 7 | Hội An đến Quảng Ngãi | khoảng 130 km | Có thể rẽ ra biển |
| 8 | Quảng Ngãi đến Quy Nhơn | khoảng 170 km | |
| 9 đến 10 | Quy Nhơn đến Nha Trang qua Tuy Hoà | khoảng 220 km, nên tách hai ngày | Đoạn ven biển đẹp nhất hành trình |
| 11 | Nghỉ ở Nha Trang | Bảo dưỡng lần hai | |
| 12 đến 13 | Nha Trang đến Phan Thiết (nay thuộc tỉnh Lâm Đồng) qua Phan Rang | khoảng 230 km | Đường ven biển khô, nắng, gió lớn |
| 14 | Phan Thiết đến TP Hồ Chí Minh | khoảng 200 km | Vào thành phố trước giờ tan tầm |
Một số hầm đường bộ không cho xe máy đi; có nơi có xe trung chuyển chở cả người lẫn xe, có nơi phải vòng đường đèo cũ. Hỏi người dân hoặc trạm thu phí gần đó trước khi tới, đừng để đến miệng hầm mới tìm đường.
Kiểm xe trước khi đi và mang theo đồ sửa
Xe số hay xe ga đều đi được, miễn là xe đã quen tay và được bảo dưỡng kỹ. Mang xe ra tiệm quen trước ngày đi một tuần, không phải tối hôm trước, để còn thời gian chạy thử. Danh sách kiểm:
- Lốp còn gai tốt, không nứt chân chim; lốp quá mòn thì thay trước, đừng tiếc.
- Phanh trước và sau: thay má phanh nếu đã mỏng, kiểm tra dầu phanh với xe phanh đĩa.
- Xích, nhông, đĩa với xe số; dây curoa và nồi với xe ga đã chạy nhiều.
- Đèn pha, đèn hậu, xi nhan, còi đều hoạt động; đèn pha phải đủ sáng nếu lỡ chạy tối.
- Thay dầu máy ngay trước khi đi và hẹn lần thay tiếp theo sau khoảng một nghìn đến một nghìn rưỡi cây số.
- Gương chiếu hậu hai bên, chỉnh lại cho đúng tầm khi đã chất đồ.
- Mang theo: bơm tay nhỏ, keo vá săm hoặc lốp không săm, bugi dự phòng, bộ cờ lê cơ bản, dây buộc đồ thừa, áo mưa bộ hai mảnh.
- Giấy tờ: đăng ký xe hoặc giấy tờ hợp lệ nếu xe mượn, giấy phép lái xe, bảo hiểm bắt buộc còn hạn.
Đồ đạc nên dồn vào giá chở hàng phía sau và hai túi hông, giữ trọng tâm thấp; ba lô đeo trên lưng cả ngày là nguyên nhân số một của đau vai.
An toàn trên quốc lộ: những quy tắc không thương lượng
Không chạy đêm. Xe tải và xe khách đường dài chạy nhiều về đêm, ổ gà khó thấy, đèn pha ngược chiều làm loá. Đặt mốc dừng lúc năm giờ chiều, trễ lắm là trước khi tắt nắng.
Đi sát lề phải, nhường xe lớn. Nghe còi phía sau là chủ động tạt sát lề, giảm ga. Đừng tranh với xe tải ở chỗ đường hẹp hay trên cầu.
Mũ bảo hiểm cả đầu, găng tay, giày. Mũ nửa đầu không đủ cho đường dài tốc độ cao. Áo khoác dài tay vừa chống nắng vừa đỡ trầy khi ngã.
Nghỉ mười phút sau mỗi giờ chạy. Mỏi là mất tập trung. Buổi chiều, sau bữa trưa, là giờ dễ buồn ngủ nhất; nếu thấy mắt nặng, dừng uống nước, đi bộ vài phút.
Mưa to hoặc có bão thì không chạy. Mùa mưa miền Trung có những ngày gió giật, mưa trắng đường. Đó là lúc ở lại, không phải lúc chứng tỏ. Theo dõi bản tin thời tiết mỗi tối.
Đi nhóm có thứ tự. Người chạy chắc tay nhất đi cuối, người chậm nhất đi thứ hai sau trưởng đoàn, không ai vượt trưởng đoàn. Mỗi chỗ rẽ đều đợi đủ người.
Mua bảo hiểm tai nạn cá nhân cho cả chuyến. Bảo hiểm bắt buộc của xe chỉ bồi thường cho người bị bạn gây thiệt hại. Bảo hiểm tai nạn mới lo cho chính bạn.
Đi đôi hay đi nhóm: chia việc trong đoàn từ trước
Chuyến đi ba tuần trên xe máy là ba tuần sống chung, mệt cùng nhau, đói cùng nhau. Nhóm nào chia việc rõ từ trước thì ít cãi nhau hơn hẳn. Gợi ý cho một nhóm ba đến năm xe:
- Trưởng đoàn: chốt lộ trình mỗi sáng, chạy đầu, quyết định dừng hay đi khi trời xấu. Cả nhóm thống nhất trước rằng lúc trên đường, ý trưởng đoàn là ý cuối.
- Người chạy cuối: người chắc tay nhất, mang bộ đồ sửa và bơm, để ý xe nào tụt lại hay có tiếng lạ.
- Người giữ quỹ chung: trả tiền xăng, chỗ ở, bữa ăn chung, ghi lại mỗi tối, chia đều vào cuối tuần. Đừng để chuyện tiền dồn đến cuối chuyến mới tính.
- Người lo chỗ ở: đặt phòng trước một ngày khi đã chắc chặng hôm sau, ưu tiên nơi có chỗ để xe trong nhà.
- Người theo dõi thời tiết và sức khoẻ: xem dự báo mỗi tối, nhắc uống nước, giữ túi thuốc chung.
- Quy ước liên lạc: lạc nhau thì dừng ở cây xăng kế tiếp bên phải đường và gọi cho trưởng đoàn, không quay đầu đi tìm.
Đi hai người thì gộp việc lại, nhưng vẫn nên có một người quyết đường, một người giữ tiền. Đi một mình thì gửi lịch trình từng ngày cho người thân và hẹn giờ báo tin mỗi tối; quá giờ mà không có tin thì người nhà biết phải hỏi ai, ở đâu.
Chi phí theo tầng cho ba tuần trên xe
Mức chi khác nhau nhiều tuỳ cách ăn ở. Bảng này giúp bạn biết tiền đi vào đâu.
| Khoản | Tiết kiệm | Vừa | Thoải mái |
|---|---|---|---|
| Xăng | Xe số tiết kiệm xăng, chạy đều tay | Như tầng tiết kiệm | Xe phân khối lớn hơn, hao xăng hơn |
| Chỗ ở | Nhà nghỉ bình dân, ở ghép hai ba người | Khách sạn nhỏ có chỗ để xe trong nhà | Khách sạn tốt ở các điểm nghỉ dài |
| Ăn uống | Cơm bụi, quán ven đường | Thêm đặc sản mỗi điểm | Ăn hải sản, nhà hàng có tiếng |
| Sửa chữa, bảo dưỡng | Tự thay dầu ở tiệm ven đường | Hai lần bảo dưỡng ở tiệm uy tín | Có quỹ dự phòng thay lốp, thay xích |
| Phát sinh | Ít | Một hai tour ngắn, vé tham quan | Gửi xe theo tàu một đoạn, thêm ngày nghỉ |
Luôn để riêng một khoản dự phòng bằng khoảng một phần năm tổng ngân sách cho xe hỏng, ốm, hay phải ở lại thêm vì mưa. Người hết tiền giữa đường thường là người không có khoản này.
Lý do chuyến xuyên Việt bằng xe máy hay bị bỏ dở
Chạy quá xa trong ba ngày đầu. Đang hăng, nhóm chạy ba bốn trăm cây số một ngày, đến ngày thứ tư thì lưng và mông không chịu nổi, một người bỏ về. Ba ngày đầu nên chạy ngắn hơn mức bạn nghĩ mình làm được.
Không có ngày dự phòng. Chỉ một ngày mưa bão miền Trung là cả lịch trình lệch, người phải đi làm lại đúng hẹn thì bắt đầu chạy ẩu để bù. Ba tuần phải có ít nhất hai ngày trống.
Nhóm lệch tốc độ. Người chạy tám mươi, người chạy năm mươi, cả ngày chờ nhau rồi cáu nhau. Thống nhất trước tốc độ trung bình và chỗ dừng nghỉ.
Áp vào trường hợp nhóm bạn của Minh, ba người, hai người đã chạy đường dài, một người mới: để người mới chạy thứ hai, ngày đầu chỉ đi đến Ninh Bình, mỗi tối ba người cùng xem dự báo thời tiết và chốt giờ xuất phát sáng mai. Nếu đến Huế mà người mới thấy quá sức, gửi xe người đó theo tàu vào Đà Nẵng, cả nhóm gặp lại ở đó. Chuyến đi vẫn trọn, không ai bị bỏ lại hay phải liều.
Câu hỏi thường gặp
Xuyên Việt bằng xe máy mất bao nhiêu ngày?
Chạy thuần thì khoảng mười hai đến mười bốn ngày theo đường ven biển. Tính thêm ngày nghỉ, ngày tham quan và ngày dự phòng thời tiết thì nên có ba tuần cho chuyến đi đầu tiên.
Mỗi ngày nên chạy bao nhiêu cây số?
Khoảng hai trăm đến hai trăm rưỡi cây số là vừa với đa số người, tương đương năm đến sáu giờ trên yên cộng thời gian nghỉ. Ba ngày đầu nên chạy ít hơn để làm quen.
Xe ga hay xe số tốt hơn cho chuyến xuyên Việt?
Cả hai đều đi được. Xe số dễ sửa ở tiệm ven đường và tiết kiệm xăng, xe ga thoải mái cho người ít kinh nghiệm. Quan trọng hơn là xe quen tay và vừa được bảo dưỡng kỹ.
Tháng nào đi xuyên Việt bằng xe máy đẹp nhất?
Khoảng tháng hai đến tháng tư thường dễ chịu nhất, tránh được mùa mưa bão miền Trung và cái lạnh sâu ngoài Bắc. Tháng mười đến tháng mười hai là mùa nên tránh với đoạn miền Trung.
Con gái đi xuyên Việt bằng xe máy một mình có nên không?
Nhiều người đã làm, nhưng nên có kinh nghiệm chạy đường dài, không chạy đêm, chọn chỗ ở đông người, báo lịch trình hằng ngày cho người thân và chia sẻ vị trí trên điện thoại.
Đi xe máy qua hầm Hải Vân được không?
Không, xe máy không được đi trong hầm, phải chạy qua đèo. Đó lại là đoạn đẹp nhất hành trình; chỉ cần chạy chậm, đi ban ngày và tránh những hôm mưa mù trên đèo.