Xuyên Việt bằng xe khách giường nằm là cách rẻ và linh hoạt nhất: bạn đi các chặng đêm dài từ sáu đến mười hai tiếng, ngủ trên xe thay cho một đêm nhà nghỉ, rồi xuống ở thành phố kế tiếp vào sáng sớm. Với khoảng mười lăm ngày, bạn đi qua được sáu bảy điểm dừng chính, chi phí đi lại thấp hơn rõ so với tàu hay máy bay.
Đổi lại, đây cũng là cách đòi hỏi bạn chọn xe kỹ nhất, vì chất lượng nhà xe chênh nhau rất nhiều và đường đêm tiềm ẩn rủi ro. Bài này giúp bạn chọn loại xe, chia chặng nào đi đêm, chặng nào đi ngày, nhận ra xe nên tránh, giữ đồ và giữ sức trên xe, kèm lịch trình mẫu mười lăm ngày, chi phí theo tầng và những lỗi khiến chuyến đi tiết kiệm hoá ra tốn kém.
Vì sao đáng đi, và ai nên chọn cách khác
Xe khách giường nằm là xương sống của việc đi lại đường dài ở Việt Nam. Gần như thành phố nào cũng có xe đi thẳng tới thành phố kế tiếp, nhiều chuyến mỗi ngày, mua vé được cả ngày hôm trước. Với sinh viên, người đi một mình, người không có lịch cố định, sự linh hoạt đó là vàng: thích ở lại Hội An thêm hai ngày thì cứ ở, chiều nào mua vé chiều đó.
Đi xe khách cũng là một lát cắt của đời sống. Bạn ngồi cùng người đi làm ăn xa, sinh viên về quê, các cô buôn hàng mang theo thùng xốp. Xe dừng ở những quán cơm ven quốc lộ lúc mười giờ đêm, đèn huỳnh quang trắng, bát canh nóng. Đó là những cảnh bạn sẽ không thấy nếu đi máy bay.
Nhưng nói thật: giường trên xe hẹp và ngắn với người cao trên một mét bảy lăm, đường xóc làm khó ngủ, có xe bật nhạc to hoặc điều hoà quá lạnh. Người say xe nặng, người đau lưng, gia đình có trẻ dưới ba tuổi, người lớn tuổi nên ưu tiên tàu hoả cho chặng dài. Còn nếu bạn trẻ, ngủ dễ, muốn đi xa với ít tiền, đây là lựa chọn hợp lý.
Các loại xe khách đường dài và chọn loại nào
Tên gọi các loại xe thay đổi theo nhà xe, nhưng nhìn chung có bốn kiểu chính. Ảnh chụp bên trong xe trước khi đặt giúp bạn biết mình sẽ nằm thế nào.
| Loại xe | Đặc điểm | Hợp với chặng | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Giường nằm thường, ba dãy hai tầng | Phổ biến nhất, giá thấp, giường hẹp | Đêm dài sáu đến mười hai tiếng | Chọn giường tầng dưới nếu sợ xóc, giường giữa xe đỡ xóc hơn đuôi xe |
| Xe cabin, phòng nằm có rèm | Giường rộng hơn, có rèm hoặc vách ngăn, ổ sạc riêng | Đêm dài, khi muốn ngủ được | Giá cao hơn, nên đặt trước |
| Xe ghế ngồi cao cấp ít chỗ | Ghế ngả sâu, êm, xe nhỏ | Ban ngày dưới năm tiếng | Không hợp để ngủ đêm dài |
| Xe buýt liên tỉnh và xe ghế thường | Rẻ, dừng nhiều điểm | Chặng ngắn giữa hai thị tứ gần | Đông vào giờ cao điểm, chậm |
Nguyên tắc chung: chặng đêm chọn giường hoặc cabin, chặng ngày chọn ghế ngồi để còn nhìn được cảnh. Đừng đi xe giường nằm ban ngày qua những đoạn đẹp, vì cửa sổ thấp và bạn nằm nghiêng gần như không thấy gì.
Nhận ra xe nên đi và xe nên tránh
An toàn của chuyến đi phụ thuộc lớn nhất vào việc bạn lên xe nào. Không cần biết tên nhà xe, chỉ cần để ý những dấu hiệu dưới đây khi đặt vé và khi ra bến:
- Mua vé ở bến xe, văn phòng của nhà xe hoặc kênh đặt vé có xác nhận rõ biển số, giờ chạy, chỗ nằm.
- Hỏi chặng trên mười tiếng có hai tài xế thay nhau không. Xe chỉ có một tài cho chặng đêm dài là dấu hiệu cần cân nhắc.
- Xem đánh giá gần đây của hành khách về việc chạy ẩu, đón trả dọc đường, nhồi khách.
- Ra bến thấy xe chở quá số giường, khách nằm lối đi, hàng hoá chất đầy gầm và lối thoát hiểm: đổi chuyến nếu có thể.
- Xe có dây an toàn ở giường và búa thoát hiểm, cửa thoát hiểm không bị chắn.
- Tránh mua vé từ người mời chào ngoài cổng bến hoặc trên mạng xã hội với giá rẻ bất thường.
- Chặng qua đèo dài vào mùa mưa bão: theo dõi tin thời tiết, sẵn sàng đổi ngày.
Khi đã lên xe mà thấy tài xế chạy quá nhanh, vượt ẩu, dùng điện thoại khi lái, bạn có quyền nói với phụ xe hoặc gọi đường dây nóng của nhà xe ghi trên vé. Nói lịch sự nhưng rõ ràng; nhiều hành khách khác cũng đang lo như bạn.
Giữ đồ và giữ sức trên chuyến xe đêm
Đồ quý ở trên người, không để dưới gầm. Hộ chiếu, giấy tờ, tiền, điện thoại, máy ảnh ở túi đeo trước người hoặc trong túi nhỏ kê sát đầu. Ba lô lớn ký gửi gầm xe thì không để đồ có giá trị bên trong, khoá kéo bằng khoá nhỏ.
Giày bỏ vào túi nilon mang theo. Nhiều xe yêu cầu bỏ giày ở cửa. Mang theo túi để giữ giày cạnh mình, tránh nhầm lẫn và mất giày khi xuống sáng sớm.
Thắt dây an toàn khi nằm. Dây ở giường xe khách thường bị bỏ qua, nhưng phanh gấp trên đèo có thể làm người trượt khỏi giường, nhất là ở tầng trên.
Chống say xe từ trước. Ăn nhẹ trước khi lên xe hai tiếng, uống thuốc chống say theo hướng dẫn trước khoảng nửa tiếng, nằm giường giữa xe, nhìn thẳng ra trước thay vì nhìn điện thoại.
Mang áo khoác và tất. Điều hoà xe đêm thường lạnh. Một áo khoác mỏng, đôi tất và khăn quàng giúp bạn ngủ được.
Đặt báo thức trước giờ xuống. Xe tới sớm hơn hoặc trễ hơn dự kiến; báo trước với phụ xe điểm bạn xuống, hỏi lại khi xe dừng nghỉ lần cuối. Xuống lúc bốn năm giờ sáng thì tìm quán cà phê sáng sớm ngồi chờ thay vì đi lang thang.
Bến xe, điểm đón và những lúc tới nơi lúc tờ mờ sáng
Hỏi rõ xe đón ở đâu, trả ở đâu. Nhiều xe không vào bến chính mà đón ở văn phòng nhà xe, ở ngã ba ngoài thành phố hoặc trung chuyển bằng xe nhỏ. Ghi lại địa chỉ, giờ có mặt, chụp ảnh tin nhắn xác nhận.
Có mặt sớm ít nhất ba mươi phút. Xe khách đường dài đôi khi chạy sớm vài phút khi đã đủ khách; xe trung chuyển cũng có thể đến đón sớm hơn hẹn.
Biết trước điểm xuống và đường từ đó vào trung tâm. Bến xe nhiều thành phố nằm xa trung tâm. Lên mạng xem trước khoảng cách, cách đi tiếp bằng xe buýt hay xe công nghệ, để khỏi bị người mời chào ở bến hét giá.
Tới lúc bốn năm giờ sáng thì đừng vội đi. Ngồi lại quán cà phê hoặc quán phở mở sớm gần bến, chờ trời sáng hẳn. Nhiều chỗ ở cho nhận phòng sớm nếu báo trước, có nơi cho gửi ba lô để bạn đi dạo.
Áp vào người đi một mình. Báo cho người thân biển số xe và giờ dự kiến tới, nhắn tin khi đã xuống xe và khi đã tới chỗ ở. Hai tin nhắn mất mười giây nhưng giúp người ở nhà yên tâm suốt đêm.
Lịch trình mẫu 15 ngày cho người ít tiền
Lịch trình đi theo chiều Bắc vào Nam, kết hợp bốn chặng đêm để tiết kiệm tiền phòng và hai chặng ngày qua đoạn đẹp.
- Ngày 1 đến 2, Hà Nội và Ninh Bình. Xe ghế ngồi buổi sáng tới Ninh Bình, ở nhà nghỉ trong làng, thuê xe đạp.
- Đêm 2, xe giường nằm Ninh Bình đi Huế. Chặng dài nhất, chọn xe cabin nếu ngân sách cho phép.
- Ngày 3 đến 5, Huế. Nghỉ phòng tập thể, đi bộ, thuê xe đạp. Chiều ngày 5 đi xe ghế ngồi qua hầm vào Hội An (nay thuộc TP Đà Nẵng), hoặc thuê xe máy có người chở qua đèo Hải Vân nếu muốn ngắm.
- Ngày 6 đến 7, Hội An. Đạp xe ra làng rau, biển. Tối ngày 7 xe đêm đi Quy Nhơn (nay thuộc tỉnh Gia Lai).
- Ngày 8 đến 9, Quy Nhơn. Thuê xe máy chạy ven biển. Chiều ngày 9 xe ngày đi Nha Trang để nhìn đoạn ven biển.
- Ngày 10 đến 11, Nha Trang. Tối ngày 11 xe đêm lên Đà Lạt (Lâm Đồng) hoặc đi thẳng vào TP Hồ Chí Minh.
- Ngày 12 đến 13, Đà Lạt. Đêm 13 xe giường nằm xuống TP Hồ Chí Minh.
- Ngày 14 đến 15, TP Hồ Chí Minh. Giữ ngày 15 trống để nghỉ hoặc đi một ngày miền Tây.
Với lịch này, bạn chỉ trả tiền phòng khoảng mười một đêm thay vì mười lăm. Đừng xếp hai đêm xe liền nhau; đêm thứ hai trên xe thường làm cả ngày hôm sau mất đi vì mệt.
Chi phí theo tầng và lỗi hay gặp
Đi xe khách cho phép bạn điều chỉnh chi phí linh hoạt nhất. Bảng gợi ý cách chi ở mỗi tầng.
| Khoản | Tiết kiệm | Vừa | Thoải mái |
|---|---|---|---|
| Xe chặng đêm | Giường nằm thường | Giường nằm thường xe đời mới | Xe cabin có rèm |
| Xe chặng ngày | Xe ghế thường, xe buýt liên tỉnh | Xe ghế ngồi cao cấp | Thuê xe riêng có tài xế cho đoạn đẹp |
| Chỗ ở | Phòng tập thể, giường tầng | Phòng riêng ở nhà nghỉ | Khách sạn nhỏ trung tâm |
| Đi lại trong phố | Đi bộ, xe đạp thuê | Xe máy thuê theo ngày | Xe công nghệ |
Lỗi hay gặp: mua vé rẻ bất thường từ người lạ và lên một chiếc xe chở quá tải; đi hai đêm liền rồi ốm; để điện thoại sạc dưới gối và quên khi xuống; không hỏi xe dừng ở bến hay ở một điểm ngoài thành phố, sáng ra phải đi thêm một đoạn xa.
Áp vào trường hợp nhóm bạn của Minh, bốn sinh viên: đặt cabin đôi cho chặng dài nhất, giường thường cho chặng ngắn hơn, góp quỹ chung cho xe máy thuê theo ngày ở mỗi điểm, và luôn có một người thức canh túi đồ chung khi xe dừng nghỉ.
Câu hỏi thường gặp
Xuyên Việt bằng xe khách mất bao lâu?
Đi gần như liên tục thì khoảng hai ngày. Một chuyến có dừng chơi ở sáu bảy điểm thường mất mười hai đến mười lăm ngày, trong đó có vài chặng đêm để tiết kiệm tiền phòng.
Nên nằm giường tầng trên hay tầng dưới?
Tầng dưới ít xóc hơn, lên xuống dễ, hợp người say xe. Tầng trên nhìn ra cửa sổ tốt hơn nhưng lắc nhiều khi qua đèo. Giường giữa xe ổn định hơn giường cuối xe.
Đi xe khách đêm có an toàn không?
An toàn hơn nhiều khi chọn xe có hai tài xế cho chặng dài, mua vé qua kênh chính thức, không lên xe chở quá tải và theo dõi thời tiết. Thắt dây an toàn ở giường và để đồ quý trên người.
Làm sao để không bị say xe trên chặng đêm?
Ăn nhẹ trước khi lên xe, uống thuốc chống say theo hướng dẫn, chọn giường tầng dưới ở giữa xe, tránh nhìn điện thoại lâu và mở hé rèm để nhìn ra ngoài khi còn thức.
Có cần đặt vé xe khách trước nhiều ngày không?
Ngày thường đặt trước một ngày thường đủ. Dịp lễ, Tết, cuối tuần mùa hè nên đặt trước nhiều ngày, nhất là xe cabin, vì loại này ít chỗ và hết nhanh.
Mang ba lô to lên xe giường nằm được không?
Ba lô to thường phải gửi gầm xe. Hãy chia ra một túi nhỏ mang theo người gồm giấy tờ, tiền, điện thoại, áo khoác, nước, và để ba lô lớn không chứa đồ quý dưới gầm.