SongDinh.comSống Đỉnh
Lễ hội nên đi một lần

Lễ hội Ok Om Bok và đua ghe ngo: đêm cúng trăng, thả đèn nước, xem đua cho trọn

Dự lễ hội Ok Om Bok của người Khmer quanh rằm tháng Mười: đêm cúng trăng, thả đèn nước, ngày đua ghe ngo trên sông, chọn chỗ xem, ứng xử, chỗ ở và chi phí theo tầng.

Two long narrow racing boats packed with rowers in matching shirts surge along a brown river, riverbank crowd in the foreground seen from behind, splashing water, bright afternoon light

Một chuyến về miền Tây dịp Ok Om Bok cho bạn hai cảnh khó quên trong cùng vài ngày: đêm rằm người Khmer cúng trăng và thả những chiếc đèn nước lấp lánh trôi trên sông, rồi ngày hội đua ghe ngo với những chiếc thuyền dài chở mấy chục tay chèo lao vun vút giữa tiếng hò reo hai bờ. Lễ diễn ra quanh rằm tháng Mười âm lịch. Nơi nổi tiếng nhất là Sóc Trăng, nay thuộc thành phố Cần Thơ, ngoài ra nhiều vùng có đông người Khmer ở miền Tây cũng tổ chức.

Người lần đầu dễ lẫn giữa đêm lễ và ngày đua, đến nơi đúng lúc đông nhất mà không biết đứng đâu. Phần dưới nói rõ thứ tự các hoạt động, chọn chỗ xem đua, cách tham gia thả đèn cho phải phép, đồ mang theo, chỗ ở mùa cao điểm, chi phí theo tầng và những lỗi thường gặp. Lịch cụ thể từng năm do địa phương công bố, hãy tra lại trước khi đặt phòng.

Một dịp, hai trải nghiệm: đêm trăng và ngày đua

Ok Om Bok là lễ cúng trăng của người Khmer, gắn với mùa lúa và lòng biết ơn với mặt trăng đã điều hoà mưa nắng. Tối rằm, các gia đình bày mâm lễ ngoài sân hướng về phía trăng, trên mâm có cốm dẹp, khoai, chuối, dừa và trái cây. Sau nghi thức, người lớn đút cốm dẹp cho trẻ con, hỏi điều ước, cả nhà quây quần dưới trăng. Đây là phần gia đình, khách hiếm khi được thấy trừ khi có người quen.

Cùng đêm, hoặc các đêm quanh rằm, người dân thả đèn nước trên sông và ao, có nơi thả cả đèn gió lên trời. Mặt sông lấm tấm ánh đèn trôi chậm là cảnh mà ai từng thấy đều nhớ.

Ngày hội đua ghe ngo thì ồn ào hơn hẳn. Ghe ngo là loại thuyền độc mộc dài, mũi cong, chạm vẽ hoa văn, do các chùa và cộng đồng Khmer gìn giữ. Mỗi ghe có mấy chục tay chèo cùng nhịp theo hiệu lệnh, đua trên một đoạn sông dài. Hai bờ người đứng kín, tiếng trống tiếng hò không ngớt. Một bên là sự lặng lẽ của đêm trăng, một bên là sức mạnh của ngày đua, và chính sự tương phản ấy làm chuyến đi trọn vẹn.

Thứ tự các hoạt động quanh rằm tháng Mười

Bảng dưới là trình tự thường gặp. Có năm địa phương kéo dài thêm ngày hội văn hoá thể thao, có năm rút gọn.

Thời điểmHoạt động thường cóKhách nên làm gì
Mấy ngày trước rằmCác đội ghe tập luyện trên sông, chợ đêm, hội chợ, biểu diễn văn hoáRa bờ sông xem đội tập, ít đông, dễ chụp
Tối rằmCúng trăng tại gia đình, thả đèn nước, đèn gióRa bờ sông xem thả đèn; tham gia thả nếu được hướng dẫn
Ngày đua gheCác vòng đua ghe ngo trên sông, cả ngàyĐến sớm chọn chỗ; theo dõi các vòng chung kết vào buổi chiều
Sau ngày đuaThành phố trở lại nhịp thườngThăm chùa Khmer, ăn đặc sản, đi chợ

Nếu chỉ có hai ngày, chọn tối rằm và ngày đua liền kề. Đừng chỉ đến đúng ngày đua rồi về, vì bạn sẽ bỏ lỡ phần dịu dàng nhất của dịp lễ.

Chọn chỗ xem đua ghe ngo

Gần vạch đích. Nơi gay cấn nhất, thường có khán đài và đông nhất. Phải đến từ sáng sớm, chịu nắng cả buổi.

Đoạn giữa đường đua. Thoáng hơn, nhìn được hai ghe song song khi đua, chụp ảnh ngang dễ hơn. Hợp với gia đình.

Gần điểm xuất phát. Thấy được lúc các đội chuẩn bị, hô khẩu lệnh, khoảnh khắc ghe vọt đi. Ít khách ở đây hơn.

Tránh đứng sát mép bờ đất, trên cầu tạm hay ghe neo bên bờ. Bờ sông có đoạn sạt, cầu tạm chịu tải có hạn, ghe neo chòng chành khi đám đông dồn ra. Đứng ở chỗ có lan can chắc hoặc lùi vào trong.

Mang theo chỗ che nắng. Một buổi đua kéo dài nhiều giờ dưới nắng miền Tây. Ô gấp nhỏ dùng khi ngồi, gập lại khi đứng để không che người phía sau.

Theo dõi lịch các vòng. Buổi sáng thường là các vòng loại, các trận gay cấn dồn về chiều. Nếu không chịu được nắng cả ngày, xem vài vòng buổi sáng, nghỉ trưa ở chỗ ở, rồi quay lại cho vòng cuối.

Thả đèn nước cho phải phép

Thả đèn nước là nghi thức của cộng đồng, không phải trò chơi cho khách. Ở nhiều nơi, khách được tham gia thả đèn cùng người dân, nhưng nên đi theo hướng dẫn: có nơi người dân bán hoặc tặng đèn, có nơi đèn được chuẩn bị theo chùa, theo xóm. Hỏi trước ai đó ở bến xem bạn có thể thả ở đâu, khi nào.

Khi thả, cúi người đặt đèn nhẹ xuống mặt nước, đẩy ra xa một chút, không ném. Không thả đèn có nến ở chỗ đang có nhiều người đứng sát, không thả túi ni lông hay vật liệu nhựa xuống sông. Nếu đi cùng trẻ nhỏ, bạn giữ đèn, để trẻ chạm tay vào rồi cùng đặt xuống, đừng để trẻ cúi người ra mép bến một mình.

Đèn gió thả lên trời đẹp nhưng có nguy cơ cháy. Chỉ thả ở chỗ được tổ chức cho phép, tránh xa nhà cửa, cây khô và dây điện. Nhiều năm địa phương hạn chế thả đèn gió vì lý do an toàn, hãy tôn trọng quy định. Cuối cùng, nhớ rằng mâm cúng trăng ở các gia đình là chỗ riêng; nếu đi ngang thấy nhà đang cúng, đứng xa chụp cũng phải xin phép, đừng bước vào sân.

Lịch trình mẫu ba ngày hai đêm

Lịch dưới cho người đi từ TP Hồ Chí Minh, đến trước rằm một ngày để có cả đêm thả đèn lẫn ngày đua. Đối chiếu với lịch chính thức năm đó rồi đổi thứ tự nếu cần.

  1. Ngày 1, sáng: rời TP Hồ Chí Minh bằng xe khách hoặc ô tô, nghỉ trưa trên đường, chiều nhận phòng.
  2. Ngày 1, chiều muộn: ra bờ sông xem các đội ghe tập, hỏi người dân giờ thả đèn và khu vực thả.
  3. Ngày 1, tối: ăn tối món Khmer, dạo chợ đêm, đi ngủ sớm.
  4. Ngày 2, sáng: thăm một ngôi chùa Khmer, xem kiến trúc, nếu chùa có ghe ngo thì xem nơi cất giữ ghe.
  5. Ngày 2, tối rằm: ra bờ sông từ sớm, xem và nếu được thì tham gia thả đèn nước.
  6. Ngày 3: xem đua ghe ngo, chọn đoạn giữa đường đua; xem vòng cuối buổi chiều rồi lên đường về, hoặc ngủ lại thêm một đêm nếu không muốn chạy xe tối.

Nhóm bạn của Minh đi xe máy từ TP Hồ Chí Minh, chạy hơn nửa ngày mới tới. Lời khuyên của nhóm sau chuyến đi: đừng chạy về ngay sau vòng chung kết, vì cả trăm nghìn người cùng rời thành phố một lúc, đường đông và người thì đã mệt sau một ngày nắng.

Thăm chùa Khmer trong mùa lễ

Chùa Khmer là trung tâm sinh hoạt của cộng đồng, và trong mùa Ok Om Bok, nhiều chùa là nơi giữ và chăm chiếc ghe ngo của xóm. Kiến trúc chùa với mái cong nhiều tầng, tượng chim thần, rắn thần chạm trên mái và cột là thứ đáng ngắm kỹ. Vào chùa vào buổi sáng, khi trời còn mát và sư sãi chưa bận việc lễ.

Khi thăm, ăn mặc kín đáo, cởi giày dép trước khi vào chánh điện, không chỉ chân về phía tượng hay về phía sư khi ngồi. Phụ nữ không chạm vào người sư, không đưa đồ trực tiếp vào tay sư mà đặt xuống trước mặt. Nói khẽ, không leo trèo lên bệ, tượng hay lan can để chụp ảnh.

Nếu chùa đang có đội ghe tập hay đang sửa ghe, bạn có thể đứng xem, hỏi han các tay chèo. Đừng tự tiện bước lên ghe hay chạm vào phần mũi ghe được chạm trổ, vì với cộng đồng đây là tài sản chung được gìn giữ qua nhiều đời. Một khoản cúng dường nhỏ vào hòm của chùa là cách cảm ơn lịch sự, không bắt buộc.

Mang theo gì và giữ an toàn trong ngày hội

Ngày đua đông người, nắng, đứng lâu; đêm thả đèn thì tối, sát mép nước. Chuẩn bị cho cả hai.

  • Mũ rộng vành, kem chống nắng, áo dài tay mỏng cho ngày đua.
  • Đèn pin nhỏ cho đêm rằm khi đi dọc bờ sông tối.
  • Nước uống, đồ ăn nhẹ; mua thêm của người bán địa phương.
  • Giày đế bám, bờ sông và bến có đoạn trơn.
  • Túi đeo trước ngực, tiền lẻ để mua đồ ăn và gửi xe.
  • Thuốc chống côn trùng cho đêm bên sông.
  • Giấy ghi số liên lạc trong túi áo trẻ, áo sáng màu cho trẻ.
  • Hẹn điểm gặp cách bờ sông một đoạn phòng khi lạc.

Khi các ghe về đích, đám đông thường dồn ra mép sông. Giữ trẻ chặt tay, đứng yên, đừng chạy theo. Mỗi năm đều có người bị đẩy xuống nước ở các lễ hội ven sông vì những cú dồn như vậy.

Chỗ ở, chi phí theo tầng và lỗi hay gặp

Thành phố vào mùa lễ thường kín phòng. Không có giá cụ thể, bạn ước theo tầng.

MụcTiết kiệmVừaThoải mái
Đi lạiXe khách từ TP Hồ Chí Minh hoặc Cần ThơÔ tô đi chung nhómThuê xe có tài xế, ghé thêm vài điểm
Chỗ ởNhà nghỉ xa trung tâm, đặt sớmKhách sạn nhỏ gần sôngỞ lại ba đêm, có thời gian thăm chùa và chợ
Ăn uốngBún nước lèo, bánh cống ở quánThêm đặc sản vùngMua cốm dẹp, bánh pía mang về làm quà
Lỗi hay gặpĐến đúng ngày đua, lỡ đêm thả đènĐứng sát bờ đất sạt, cầu tạmBước vào sân nhà đang cúng trăng để chụp

Áp vào trường hợp của bạn: bác Tư đã nghỉ hưu đi cùng hai người bạn, chọn đến từ hai ngày trước rằm, xem đội ghe tập buổi chiều, tối rằm ra bờ sông xem thả đèn, ngày đua ngồi ở đoạn giữa có bóng cây. Ba bác bảo đây là lễ hội dễ chịu nhất từng đi, vì đi chậm và chọn chỗ có bóng mát.

Câu hỏi thường gặp

Lễ hội Ok Om Bok diễn ra vào ngày nào?

Lễ diễn ra quanh rằm tháng Mười âm lịch, với đêm cúng trăng, thả đèn và ngày hội đua ghe ngo liền kề. Lịch cụ thể từng năm do địa phương công bố, bạn nên xem trước khi đặt phòng.

Xem đua ghe ngo ở đâu?

Nơi nổi tiếng nhất là Sóc Trăng, nay thuộc thành phố Cần Thơ, với đường đua trên sông ngay trong khu đô thị. Nhiều vùng có đông người Khmer khác ở miền Tây cũng tổ chức đua ghe vào dịp này.

Ghe ngo có bao nhiêu tay chèo?

Mỗi ghe ngo thường có mấy chục tay chèo, ngồi thành hai hàng, chèo theo hiệu lệnh của người cầm nhịp. Số người cụ thể tuỳ kích thước ghe và luật của từng giải.

Khách có được thả đèn nước cùng người dân không?

Ở nhiều nơi khách được tham gia, nhưng nên hỏi người dân hoặc ban tổ chức chỗ thả và cách làm. Đặt đèn nhẹ xuống nước, không ném, không thả đồ nhựa xuống sông.

Có nên đưa trẻ nhỏ đi xem đua ghe ngo không?

Có thể, nếu bạn chọn đoạn giữa đường đua, đứng xa mép bờ, cho trẻ mặc áo sáng màu, đội mũ và uống đủ nước. Khi ghe về đích đám đông dồn ra, hãy giữ chặt tay trẻ.

Đi Sóc Trăng dịp Ok Om Bok có cần đặt phòng trước không?

Nên đặt trước vài tuần vì mùa lễ khách đổ về đông. Ở xa trung tâm một chút cũng được, miễn tính trước đường đi bộ tới bờ sông, vì ngày đua nhiều tuyến quanh sông bị hạn chế xe và chỗ gửi xe gần bờ kín rất sớm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138