Nếu muốn một lần đón Trung thu cho khác mọi năm, hãy về Tuyên Quang: cả khu trung tâm đổ ra đường xem những mô hình đèn cao bằng nhà, do chính các khu phố tự làm, lăn chậm qua phố cùng đoàn người nhảy múa theo nhạc. Hội diễn ra quanh rằm tháng Tám âm lịch, tại khu trung tâm Tuyên Quang, thuộc tỉnh Tuyên Quang (tỉnh nay gồm cả vùng Hà Giang cũ).
Người lần đầu hay bối rối vì không biết đêm nào là đêm rước chính, nên đứng ở đâu cho thấy rõ, và có nên đưa trẻ nhỏ vào dòng người không. Bài dưới đi lần lượt qua những việc đó, kèm lịch trình hai ngày, danh sách kiểm khi đi với con, chỗ ở mùa cao điểm và chi phí theo tầng. Lịch rước cụ thể do địa phương công bố mỗi năm, nhớ xem thông báo năm đó trước khi đặt phòng.
Thành Tuyên khác Trung thu ở nơi khác thế nào
Ở phần lớn các thành phố, Trung thu là chuyện của trẻ con: đèn ông sao, mâm cỗ, múa lân trong ngõ. Ở Tuyên Quang, Trung thu là chuyện của cả phố. Mỗi khu dân cư góp công sức làm một mô hình đèn lớn, có khi là con vật, có khi là cảnh làng quê, có khi là nhân vật trong truyện cổ, gắn trên khung xe, lắp hàng trăm bóng đèn. Người làm mô hình là người dân bình thường, có nhóm làm cả tháng trời sau giờ đi làm.
Đêm rước, các mô hình đi qua những tuyến phố chính, theo sau là nhóm thanh niên của khu phố nhảy theo nhạc, người xem đứng kín hai bên đường. Không khí giống một lễ hội đường phố hơn là một buổi lễ: ồn, sáng, đông, và rất vui.
Vì là việc của người dân, mỗi năm mỗi khác. Có năm có mô hình được bàn tán cả tháng sau đó. Đi một lần, bạn sẽ hiểu vì sao nhiều người Tuyên Quang làm ăn xa vẫn cố về đúng dịp này, giống như về Tết.
Lịch thường gặp quanh rằm tháng Tám
Các mốc dưới đây là khuôn chung, có thể thay đổi theo năm. Hãy coi đây là khung để dự tính, rồi đối chiếu với chương trình chính thức.
| Thời điểm | Thường có gì | Lời khuyên |
|---|---|---|
| Mấy ngày trước rằm | Các mô hình hoàn thiện, đặt ở khu phố hoặc tập kết; phố phường bắt đầu treo đèn | Đi dạo xem mô hình đứng yên, chụp ảnh thoải mái, ít đông |
| Đêm 14 | Thường có rước, diễu hành qua các tuyến chính; người đổ về rất đông | Đến khu vực xem trước giờ rước khá lâu để chọn chỗ |
| Đêm 15 (rằm) | Tiếp tục rước, cao điểm của mùa hội; trẻ con phá cỗ | Nếu chỉ đi một đêm, hỏi người dân xem đêm nào đoàn đi tuyến bạn ở gần |
| Sau rằm | Mô hình còn trưng bày một thời gian, dòng người vãn | Hợp với gia đình có trẻ nhỏ sợ đông |
Nhóm bạn của Minh từng chỉ đặt phòng đúng đêm rằm, đến nơi mới biết năm đó đêm rước đông nhất là đêm 14. Năm sau cả nhóm đi từ chiều 13, ở ba đêm, xem được cả mô hình lúc đứng yên ban ngày lẫn lúc rước ban đêm.
Chọn chỗ đứng xem đoàn rước cho thoáng
Đứng ở đoạn đường thẳng, rộng. Ở ngã tư và khúc cua, đoàn rước dừng lâu, người dồn đông, dễ chen. Đoạn thẳng rộng thì mô hình đi qua đều, bạn nhìn được trọn từ xa đến gần.
Đứng ở phía có lối thoát ra ngõ. Chọn chỗ mà sau lưng có ngõ, có vỉa hè rộng hoặc khoảng lùi. Khi cần rút ra vì trẻ mệt hay trời mưa, bạn không bị kẹt giữa hai bức tường người.
Tránh đứng sát mép đường đoàn đi. Mô hình lớn và xe kéo cần khoảng rộng để quay đầu, nhóm nhảy múa di chuyển nhanh. Lùi vào trong một hai bước vẫn nhìn rõ mà an toàn hơn.
Nếu có chỗ cao an toàn, hỏi chủ nhà. Một số nhà mặt phố cho người quen đứng ở hiên tầng hai. Đừng tự trèo lên bậc, lan can, mái hiên hay cột điện để nhìn.
Hẹn điểm gặp trước khi đoàn đến. Đêm rước điện thoại thường nghẽn sóng. Chọn một điểm dễ nhận ra cách tuyến rước một đoạn, ai lạc thì về đó chờ.
Đi cùng trẻ nhỏ: danh sách kiểm trước khi ra đường
Lễ hội Thành Tuyên là lễ hội của trẻ con, nhưng đám đông ban đêm vẫn là rủi ro. Kiểm từng mục dưới đây trước khi rời chỗ ở.
- Áo màu sáng, dễ nhìn từ xa; chụp một tấm ảnh trẻ ngay trước khi đi để có ảnh mặc đúng bộ đồ đó nếu cần nhờ tìm.
- Ghi số điện thoại bố mẹ lên vòng tay giấy hoặc mặt trong cánh tay bằng bút bi.
- Dặn trẻ một câu duy nhất: lạc thì đứng yên, tìm cô chú mặc đồng phục hoặc cửa hàng gần nhất.
- Bịt tai chống ồn cho bé nhỏ, nhạc ở đoàn rước rất to.
- Xe đẩy chỉ dùng ở chỗ ở; ra phố rước nên dùng địu hoặc cho trẻ ngồi trên vai.
- Nước, khăn ướt, áo mưa mỏng; không mua đèn lồng có nến cho trẻ cầm giữa đám đông.
- Ăn tối trước giờ rước, đừng để trẻ đói rồi đi mua đồ ăn giữa dòng người.
- Đặt giờ về: bé dưới sáu tuổi chỉ nên xem chừng một tiếng rồi rút.
Gia đình chị Lan có hai bé, năm nay quyết định xem mô hình đứng yên vào chiều 13, còn đêm rước thì chỉ xem đoạn đầu ở chỗ đã chọn từ chiều, cách tuyến chính một quãng, rồi về trước khi đám đông lên cao. Hai bé vẫn kể về con rồng đèn cả tuần sau.
Lịch trình mẫu hai ngày một đêm hoặc ba ngày hai đêm
Tuyên Quang cách Hà Nội vài giờ xe. Đi trong ngày rồi về ngay sau đêm rước là mệt và rủi ro trên đường đêm, nên tính ít nhất một đêm.
- Ngày 1, buổi sáng: rời Hà Nội, đi đường bộ, nghỉ trưa giữa đường.
- Ngày 1, chiều: nhận phòng, đi dạo xem các mô hình đang tập kết, hỏi người dân giờ và tuyến rước.
- Ngày 1, tối: ăn tối sớm, ra chỗ đứng đã chọn, xem rước tới khi mệt thì về.
- Ngày 2, sáng: ngủ bù, ăn sáng món địa phương, ghé khu vực ngoại ô có suối, có làng gần thành phố nếu còn sức.
- Ngày 2, chiều: về Hà Nội trước khi trời tối. Nếu ở ba ngày, đêm 2 xem thêm một đêm rước ở tuyến khác.
Đừng lái xe đường dài ngay sau đêm rước kéo dài tới khuya. Mệt và buồn ngủ trên đường đèo là thứ đáng lo hơn đám đông.
Chỗ ở và chi phí theo tầng mùa Trung thu
Phòng ở thành phố thường kín vào những đêm cao điểm. Không có giá cố định, bạn chọn theo tầng dưới đây.
| Hạng mục | Tiết kiệm | Vừa | Thoải mái |
|---|---|---|---|
| Chỗ ở | Nhà nghỉ hoặc phòng ở nhà dân xa trung tâm một chút | Khách sạn nhỏ gần tuyến rước, đặt trước vài tuần | Phòng rộng ở khu yên tĩnh, có chỗ đỗ ô tô |
| Đi lại | Xe khách liên tỉnh, đi bộ trong thành phố | Ô tô đi chung, gửi xe ở chỗ ở | Thuê xe có tài xế, không lo đường đêm |
| Ăn uống | Ăn quán bình dân, mua bánh trung thu ở chợ | Ăn đặc sản vùng ở quán địa phương | Đặt trước bữa tối, thêm quà mang về |
| Khoản khác | Đèn ông sao nhỏ cho trẻ | Thêm đồ chơi Trung thu, ảnh lưu niệm | Kết hợp tham quan vùng núi phía bắc của tỉnh |
Đặt phòng sớm và hỏi rõ chính sách huỷ, vì lịch rước có thể đổi do thời tiết. Nếu dự báo mưa bão lớn đúng dịp, hãy chuẩn bị phương án hoãn chứ đừng cố đi.
Phép lịch sự với người làm mô hình và người dân trong phố
Mô hình bạn xem là công sức của cả một khu phố, nhiều người thức khuya hàng tuần để hàn khung, dán giấy, lắp đèn. Ban ngày khi các mô hình còn tập kết, bạn có thể đến gần ngắm và chụp ảnh, nhưng đừng chạm tay vào phần giấy, phần đèn, đừng cho trẻ trèo lên khung xe. Một vết rách nhỏ trước đêm rước là cả nhóm phải sửa lại trong đêm.
Nếu thấy người đang làm, chào một câu và hỏi họ làm mô hình này bao lâu. Phần lớn người dân rất vui khi được hỏi, có khi còn kể cho bạn ý tưởng của khu mình năm nay. Đó thường là đoạn đáng nhớ nhất của chuyến đi, hơn cả tấm ảnh đẹp.
Đêm rước, nhà mặt phố hai bên đường vẫn là nhà của người ta. Đừng ngồi lên bậc cửa, đừng dựng xe chắn lối vào nhà, đừng xả rác trước cửa hàng. Nếu muốn mượn nhà vệ sinh hay chỗ đứng, hỏi lịch sự và mua một món gì đó ở quán của họ. Khi đoàn của một khu phố đi qua, vỗ tay cổ vũ, đó là điều người làm mô hình chờ đợi cả năm.
Lỗi hay gặp khi đi xem lễ hội Thành Tuyên
Những lỗi dưới đây gặp nhiều nhất ở người đi lần đầu, phần lớn tránh được nếu chuẩn bị sớm hơn một chút.
- Đặt phòng sát ngày, phải ở xa trung tâm, đêm rước đi lại rất khó vì nhiều tuyến bị cấm xe.
- Chỉ biết đêm rằm, không hỏi đêm nào đoàn đi tuyến nào, đứng chờ cả tối ở đoạn đoàn không qua.
- Đi xe máy vào sát tuyến rước, rồi không ra được khi đám đông tràn xuống lòng đường.
- Đứng ở ngã tư, nơi đoàn dừng lâu và người dồn đông nhất, trẻ con bị chen bật khóc.
- Cho trẻ cầm đèn có nến hoặc đồ chơi phát lửa giữa đám đông dày đặc.
- Ở lại tới khuya rồi lái xe đường dài về ngay trong đêm.
- Mải quay phim bằng điện thoại giơ cao, che tầm nhìn người phía sau suốt cả buổi.
Áp vào trường hợp của bạn: nếu chỉ có một đêm, hãy chọn đêm được nhiều người địa phương nói là đông nhất, đến chỗ đứng trước giờ rước khá lâu, ăn tối sẵn, và chấp nhận rằng bạn sẽ không xem được hết các mô hình. Xem kỹ năm sáu mô hình ở một chỗ đứng tốt vẫn hơn chạy theo đoàn khắp phố.
Câu hỏi thường gặp
Lễ hội Thành Tuyên tổ chức vào thời gian nào?
Lễ hội diễn ra quanh rằm tháng Tám âm lịch, cao điểm thường là các đêm 14 và 15. Lịch rước cụ thể do địa phương công bố mỗi năm, bạn nên xem thông báo trước khi đặt phòng.
Xem rước đèn ở Tuyên Quang có mất phí không?
Xem đoàn rước trên phố thường không mất vé. Bạn chủ yếu tốn tiền đi lại, ăn ở và gửi xe. Một số khu trưng bày hay hoạt động riêng có thể thu phí, hỏi tại chỗ.
Có nên đưa trẻ nhỏ đi xem đêm rước không?
Có thể, nếu bạn chọn chỗ đứng có lối thoát, cho trẻ mặc áo sáng màu, ghi số điện thoại trên tay và chỉ xem trong khoảng một tiếng. Bé quá nhỏ thì nên xem mô hình đứng yên vào ban ngày.
Từ Hà Nội đi Tuyên Quang dịp Trung thu bằng gì?
Bạn có thể đi xe khách, ô tô riêng hoặc xe máy theo đường bộ. Nên đi ban ngày, nghỉ ít nhất một đêm và tránh lái xe đường dài ngay sau đêm rước kéo dài tới khuya.
Đặt phòng ở Tuyên Quang dịp Trung thu trước bao lâu?
Nên đặt trước vài tuần, nhất là những đêm cao điểm. Hỏi rõ chính sách huỷ phòng, vì lịch rước và thời tiết đều có thể thay đổi sát ngày.
Ngoài xem rước, ở Tuyên Quang dịp này còn gì để làm?
Ban ngày bạn có thể đi dạo xem các mô hình lúc đứng yên, ăn đặc sản địa phương và ghé những vùng có suối, làng quanh thành phố nếu còn thời gian và sức.