Ngủ một đêm trong nhà trên cây đáng thử vì nó gom lại ba thứ khó có cùng lúc: được ở cao giữa tán lá, được nghe rừng thật gần và được sống lại cảm giác "căn chòi bí mật" của tuổi nhỏ. Nhưng nhà trên cây ở Việt Nam rất khác nhau về độ chắc, từ những căn dựng kỹ có kỹ sư tính tải đến những chòi tre dựng vội để lấy ảnh, nên việc kiểm tra trước khi ngủ quan trọng hơn mọi thứ khác.
Bài này giúp bạn nhận ra các kiểu nhà trên cây, những gì cần kiểm tra khi nhận phòng, ai không nên ngủ trên cây, một đêm trên cao ra sao, đồ mang theo, chi phí theo tầng và lỗi hay gặp. Nhà trên cây có ở vùng đồi thông quanh Đà Lạt (nay thuộc tỉnh Lâm Đồng), ven rừng phía Bắc và một số vùng ven biển, nhưng cách kiểm tra thì giống nhau ở mọi nơi.
Các kiểu nhà trên cây thường gặp
Tên gọi "nhà trên cây" được dùng cho nhiều kiểu chỗ ngủ khác nhau. Biết mình đang đặt kiểu nào giúp bạn kỳ vọng đúng.
| Kiểu | Cấu tạo | Cảm giác khi ngủ | Điều cần để ý |
|---|---|---|---|
| Nhà tựa trên thân cây sống | Sàn gác lên các chạc cây lớn, có thêm cột đỡ | Rung nhẹ theo gió, nghe lá rõ nhất | Cây phải khoẻ, không mục; cần hỏi lần kiểm tra gần nhất |
| Nhà trên cột, dựng giữa tán cây | Khung cột gỗ hoặc thép, cây chỉ bao quanh | Vững như nhà sàn cao, ít rung | Ít "cây" hơn nhưng chắc hơn; hợp với gia đình |
| Chòi tre, chòi gỗ nhỏ ven suối | Khung tre buộc dây, sàn ván, mái lá | Gần thiên nhiên nhất, thoáng, nhiều muỗi | Kiểm tra dây buộc, ván sàn; không ngủ khi mưa to |
| Lều treo giữa các thân cây | Lều vải căng dây giữa ba thân cây | Đung đưa, lạ và vui | Chỉ cho người lớn khoẻ, cần người hướng dẫn mắc dây |
Ảnh trên mạng thường không cho bạn biết căn nhà đứng trên cây hay trên cột. Hỏi thẳng chủ nhà, xin xem ảnh phía dưới sàn; một chỗ nghỉ đáng tin sẽ không ngại cho bạn xem.
Câu nên hỏi trước khi đặt
Chỉ vài tin nhắn trước khi chuyển cọc giúp bạn tránh gần hết những bất ngờ khó chịu. Gửi chủ nhà đúng những câu này:
- Nhà dựng trên thân cây sống hay trên cột? Có thể gửi ảnh phần dưới sàn không?
- Sàn nhà cách mặt đất chừng bao cao, lên bằng thang đứng hay cầu thang có tay vịn?
- Nhà vệ sinh ở trên sàn hay dưới đất, cách chân cầu thang bao xa?
- Lan can cao chừng nào, có hợp cho trẻ nhỏ không?
- Những đêm có dông, gió mạnh thì khách được đổi sang phòng nào?
- Có điện qua đêm không, có quạt, chăn ấm, màn chống muỗi không?
- Nhà nằm cách khu đón khách bao xa, đường đi ban đêm có đèn không?
Chủ nhà trả lời rõ từng câu, gửi thêm ảnh mà không cần bạn nhắc là dấu hiệu tốt. Câu trả lời chung chung kiểu "an toàn lắm, khách nào cũng thích" thì nên hỏi thêm hoặc tìm chỗ khác. Gia đình chị Lan đã bỏ một chỗ rất đẹp trên ảnh chỉ vì chủ nhà không trả lời được câu về lan can, và không hối hận.
Kiểm tra độ chắc ngay khi nhận phòng
Làm danh sách này khi trời còn sáng, trước khi mang đồ lên. Mất mười phút nhưng cho bạn yên tâm cả đêm.
- Thang hoặc cầu thang: bậc không lung lay, có tay vịn chắc, bậc không trơn rêu. Thang dựng đứng không có tay vịn là điểm trừ lớn nếu bạn đi cùng trẻ hoặc người lớn tuổi.
- Lan can: cao ngang hông người lớn, nan dọc khít đủ để trẻ không chui lọt, không có thanh ngang để trẻ trèo lên.
- Sàn: đi khắp sàn, chú ý những tấm ván kêu lún hoặc có khe lớn; không có ván mục, ván nứt.
- Dây buộc, bu lông: nhìn những chỗ nối giữa sàn và cây hoặc cột, không có dây sờn, đinh gỉ lỏng.
- Cây xung quanh: không có cành khô lớn treo lơ lửng phía trên mái.
- Điện: dây điện đi gọn, không vắt qua cành cây, ổ cắm không lộ ra ngoài mưa.
- Lối thoát: biết đường xuống nhanh nhất nếu có mưa giông hoặc cần ra ngoài gấp ban đêm.
Nếu thấy hai điểm trở lên không ổn, đừng ngại xin đổi chỗ hoặc huỷ. Một đêm ngủ không yên vì lo sàn sập thì không còn là trải nghiệm đáng nhớ nữa.
Ai không nên ngủ nhà trên cây
Người sợ độ cao. Không ít người đặt phòng vì ảnh đẹp, tới nơi leo nửa thang thì không dám lên tiếp. Nếu bạn chóng mặt khi đứng trên ban công tầng ba, hãy chọn kiểu nhà trên cột thấp hoặc ở nhà sàn thay thế.
Trẻ mới biết đi, trẻ hiếu động dưới năm tuổi. Lan can, cầu thang và mép sàn là chỗ nguy hiểm cho trẻ chưa biết sợ. Nếu vẫn muốn đi, chọn nhà có lan can kín và cửa chặn ở đầu cầu thang, người lớn trông sát mọi lúc.
Người hay phải dậy đi vệ sinh ban đêm. Nhiều nhà trên cây để nhà vệ sinh ở dưới đất. Leo thang trong bóng tối lúc ngái ngủ là chuyện không nên. Hỏi trước có nhà vệ sinh trên sàn không.
Người đang đau khớp gối, đau lưng. Leo thang nhiều lần trong ngày và nằm sàn mỏng sẽ làm cơn đau nặng thêm.
Người định uống rượu. Đêm trên cây và rượu không đi cùng nhau. Uống thì ngủ ở dưới đất.
Một đêm trên cây diễn ra thế nào
Chiều muộn là giờ đẹp nhất. Nắng xuyên qua tán lá, chim về tổ ồn ào, gió đưa ngọn cây khiến cả căn nhà như thở nhẹ. Đây là lúc ngồi ở hiên với ấm trà, không cần làm gì thêm.
Khi trời tối, rừng đổi tiếng. Tiếng côn trùng dày lên, thỉnh thoảng có tiếng cành gãy, tiếng chim đêm. Người lần đầu dễ giật mình vì những âm thanh không rõ từ đâu; đó là chuyện bình thường. Côn trùng bay vào theo ánh đèn, nên tắt đèn sáng bên trong khi mở cửa, chỉ để đèn nhỏ.
Với kiểu nhà tựa trên thân cây sống, đêm có gió bạn sẽ thấy nhà lắc nhẹ. Rung đều, êm là bình thường; nếu nghe tiếng kêu răng rắc lạ hoặc nhà chao mạnh, báo ngay chủ nhà. Kiểu nhà trên cột thì gần như không rung.
Sáng sớm là phần thưởng: sương còn mắc trên lá, ánh sáng xanh nhạt, đứng ở hiên ngang tầm tán cây nhìn ra. Dậy trước khi mặt trời lên để thấy cảnh này.
Nếu đi theo cặp hay nhóm nhỏ, thống nhất trước vài luật cho đêm ấy: ai lên xuống thang thì báo người còn lại, không ngồi vắt chân ra ngoài lan can, không ra hiên một mình khi trời tối hẳn. Nghe thì có vẻ thừa, nhưng phần lớn sự cố ở nhà trên cây xảy ra vào lúc người ta thả lỏng nhất, sau bữa tối và trước khi ngủ.
Thời tiết: khi nào nên xuống đất
Nhà trên cây là chỗ ngủ chịu ảnh hưởng thời tiết nhiều nhất. Bảng dưới giúp bạn quyết định không phải đoán.
| Tình huống | Việc nên làm |
|---|---|
| Dự báo dông, sét trong đêm | Xin đổi sang phòng dưới đất; cây cao giữa vùng trống dễ hút sét |
| Gió mạnh, có cảnh báo bão | Huỷ hoặc dời ngày, không ở trên cây |
| Mưa to kéo dài | Kiểm tra mái và sàn; thang, cầu thang trơn thì hạn chế lên xuống |
| Nghe tiếng gãy cành lớn gần nhà | Xuống đất, báo chủ nhà kiểm tra |
| Có người trong nhóm sốt, chóng mặt | Đổi sang phòng dưới đất cho dễ chăm sóc |
| Đêm lạnh bất ngờ, sương xuống dày | Xin thêm chăn, đóng kín cửa phía gió, mặc thêm đồ trước khi lạnh run |
Một chỗ nghỉ tử tế luôn có phương án phòng dưới đất cho những đêm thời tiết xấu. Hỏi điều này khi đặt; nếu chủ nhà nói "không sao đâu, cứ ở", đó là dấu hiệu nên cân nhắc lại.
Đồ mang và cách xếp đồ trên cao
Không gian trên cây thường nhỏ, mọi thứ phải mang lên bằng tay. Gọn là chính:
- Ba lô nhỏ cho một đêm, để vali ở xe hoặc ở quầy đón khách.
- Đèn đeo đầu để hai tay rảnh khi leo thang ban đêm.
- Thuốc chống côn trùng, áo dài tay mỏng, tất.
- Áo khoác nhẹ; đêm trên cao gió lùa nhiều hơn dưới đất.
- Túi khô cho điện thoại, đề phòng mưa tạt vào hiên.
- Bình nước có nắp, đồ ăn để trong hộp kín tránh kiến và sóc.
- Dép quai hậu để leo thang, không đi dép tông.
- Túi vải nhỏ có dây rút để kéo đồ lên xuống thay vì ôm trên tay khi leo.
- Nút bịt tai cho người khó ngủ; tiếng côn trùng và tiếng lá có thể rất to.
Đặt đồ sát vách phía trong, không để gì ở mép sàn hay trên lan can: rơi xuống ban đêm thì khó tìm, rơi trúng người phía dưới thì nguy hiểm.
Chi phí theo tầng và lỗi hay gặp
Tầng tiết kiệm là chòi tre, chòi gỗ nhỏ ven suối hoặc trong vườn, đệm mỏng, màn, nhà vệ sinh chung dưới đất. Tầng vừa là nhà gỗ trên cột hoặc trên cây có giường, có điện, có nhà vệ sinh sát chân cầu thang. Tầng thoải mái là nhà trên cây có phòng tắm riêng trên sàn, có kính, có điều hoà hoặc chăn ấm, kèm bữa sáng mang lên tận nơi. Nhà trên cây ít phòng, nên dù ở tầng nào cũng nên đặt sớm.
Lỗi hay gặp nhất là chọn theo ảnh mà không hỏi cấu tạo, rồi tới nơi mới thấy một chòi tre dựng tạm trên thân cây non. Lỗi thứ hai là đưa trẻ nhỏ lên mà không kiểm tra lan can. Lỗi thứ ba là ở lại trên cây khi trời đã có dông.
Bác Tư đã nghỉ hưu muốn ở nhà trên cây một lần cho biết. Hai bác chọn kiểu nhà trên cột có cầu thang tay vịn và nhà vệ sinh trên sàn, ngủ một đêm, sáng ra uống trà ngang tầm ngọn thông. Bác nói đó là lần đầu sau mấy chục năm được nhìn cây từ trên xuống.
Câu hỏi thường gặp
Ngủ nhà trên cây có an toàn không?
An toàn nếu nhà được dựng chắc chắn, có lan can, cầu thang tốt và chủ nhà có phương án khi thời tiết xấu. Bạn nên kiểm tra thang, sàn, lan can, dây buộc ngay khi nhận phòng, và xuống đất khi có dông, gió mạnh hoặc nghe tiếng gãy cành lớn.
Trẻ em có ngủ nhà trên cây được không?
Trẻ lớn biết nghe lời thường rất thích. Trẻ dưới năm tuổi hoặc rất hiếu động thì chỉ nên ở nhà có lan can kín, nan khít và có cửa chặn đầu cầu thang. Người lớn phải trông sát, nhất là lúc trẻ chơi ở hiên.
Nhà trên cây có muỗi, côn trùng nhiều không?
Có, nhất là vào chạng vạng và khi bật đèn sáng. Chọn nhà có màn hoặc lưới chắn, mặc áo dài tay mỏng, dùng thuốc chống côn trùng và tắt đèn lớn khi mở cửa. Đồ ăn để trong hộp kín để không thu hút kiến.
Mùa nào ở nhà trên cây đẹp nhất?
Mùa khô ít mưa giông là lúc dễ chịu và an toàn nhất. Mùa mưa vẫn có cảnh rừng xanh đẹp nhưng nhiều đêm có dông, nên chọn nơi có phòng dưới đất để đổi khi cần. Tránh những đợt có cảnh báo bão hoặc gió mạnh.
Người lớn tuổi có nên ở nhà trên cây không?
Được nếu chọn kiểu nhà trên cột có cầu thang tay vịn chắc, bậc thấp và nhà vệ sinh ngay trên sàn. Tránh thang dựng đứng và chòi tre. Người đau khớp gối hoặc hay chóng mặt nên cân nhắc ở nhà sàn thấp thay thế.
Làm sao biết nhà trên cây có được dựng cẩn thận không?
Hỏi chủ nhà nhà dựng trên cây sống hay trên cột, lần kiểm tra gần nhất là khi nào, xin xem ảnh phần dưới sàn và chỗ nối. Khi tới nơi, tự kiểm tra thang, sàn, lan can. Chủ nhà trả lời rõ ràng, không né tránh là dấu hiệu tốt.