SongDinh.comSống Đỉnh
Chuẩn bị và chi phí

Tập thể lực trước chuyến đi xa: lịch 8 tuần cho lưng, vai, cổ tay và sức bền

Chạy xe đèo nhiều ngày, chèo thuyền, đi bộ vào bản đều đòi thể lực riêng. Lịch tập 8 tuần, bài cho người ngồi xe lâu, cách ăn ngủ và lúc nên hỏi bác sĩ.

A man in his thirties carries a loaded backpack up steep stone steps on a hillside at sunrise, seen from behind, golden mist, teal and orange tones

Phần lớn chuyến đi một lần trong đời không đòi bạn là vận động viên, nhưng đòi bạn chịu được cùng một tư thế nhiều giờ liền trong nhiều ngày: ngồi xe đèo năm sáu tiếng, chèo thuyền hai buổi, đi bộ dốc vào bản mang ba lô. Tám tuần tập đều, mỗi tuần ba bốn buổi ngắn, đủ để lưng, vai, cổ tay và tim phổi theo kịp, và quan trọng hơn là để bạn biết giới hạn của mình trước khi ra đường.

Bài này viết cho người khoẻ mạnh bình thường, làm văn phòng, ít vận động. Nếu bạn có bệnh tim mạch, huyết áp, xương khớp, đang mang thai hay trên sáu mươi tuổi, hãy hỏi bác sĩ trước khi bắt đầu bất kỳ lịch tập nào dưới đây, và để bác sĩ chỉnh cường độ cho hợp.

Mỗi kiểu chuyến đi mỏi ở đâu

Biết chỗ sẽ mỏi thì tập đúng chỗ. Bảng dưới gom các kiểu chuyến hay gặp trên site này và vùng cơ thể chịu nặng nhất.

Kiểu chuyếnChỗ hay mỏi, đauNên tập trọng tâm
Chạy xe máy đường đèo nhiều ngàyThắt lưng, cổ, vai, cổ tay, môngCơ lưng, cơ bụng, sức nắm, giãn cổ vai
Ngồi sau xe đèo dàiLưng dưới, đùi, môngCơ lõi, giãn hông, đứng dậy đi lại mỗi lần dừng
Chèo thuyền kayak, chèo xuồngVai, cẳng tay, lưng giữaKéo lưng, xoay thân, sức bền vai
Đi bộ vào bản, đường dốc, chợ phiênBắp chân, đầu gối, bàn chânLên xuống bậc, đi bộ mang tải, gót chân
Đạp xe đường dàiĐầu gối, đùi, lưng dưới, cổ taySức bền tim phổi, đùi, giãn hông
Xuyên Việt bằng tàu, ngồi lâuLưng, cổ chân sưng, cứng khớpĐi bộ đều, giãn cơ, uống đủ nước

Chạy xe máy là kiểu chuyến được nhiều người chọn nhất và cũng bị coi nhẹ nhất về thể lực. Người lái phải giữ tay lái, phanh, côn và tỉnh táo liên tục; khi lưng và cổ tay mỏi, phản xạ ở khúc cua chậm đi. Thể lực ở đây là chuyện an toàn, không chỉ là chuyện dễ chịu.

Lịch tập 8 tuần, mỗi tuần ba đến bốn buổi

Lịch dưới đây dành cho người bắt đầu từ mức ít vận động. Mỗi buổi khoảng ba mươi đến năm mươi phút. Nếu bạn vốn đã chạy bộ hay đạp xe đều, bắt đầu từ tuần thứ ba.

TuầnSức bềnSức mạnh và giãn cơ
1–2Đi bộ nhanh hai mươi đến ba mươi phút, ba buổiPlank ngắn, cầu mông, giãn cổ vai mỗi tối
3–4Đi bộ nhanh bốn mươi phút, một buổi leo cầu thangThêm chèo tạ nhẹ hoặc dây kháng lực, bóp bóng tay
5–6Một buổi đi bộ dài một đến hai tiếng có ba lô nhẹTăng thời gian plank, thêm squat, giữ tư thế ngồi xe
7Buổi tập tổng: đi xe thật hai ba tiếng hoặc đi bộ dốcDuy trì, không tăng tải mới
8Giảm còn hai buổi nhẹ, ngủ đủChỉ giãn cơ, để cơ thể hồi phục trước ngày đi

Tuần thứ bảy là tuần quan trọng nhất: tập đúng việc bạn sẽ làm. Nếu chuyến đi là chạy xe đèo, hãy chạy một vòng ngoại ô hai ba tiếng với đúng chiếc xe, đúng ba lô, đúng đôi găng. Những chỗ cấn, đau, tê lộ ra lúc này còn kịp sửa; lộ ra ở ngày thứ hai trên đèo thì chỉ còn cách chịu.

Bài tập riêng cho người chạy xe máy đường đèo

Các bài sau không cần phòng tập, làm ở nhà mười lăm phút mỗi tối. Động tác nào gây đau nhói thì dừng.

  • Plank thẳng tay và plank nghiêng: giữ cơ bụng và lưng ổn định, giúp ngồi thẳng nhiều giờ mà không sụp lưng. Bắt đầu hai mươi giây, tăng dần.
  • Cầu mông: nằm ngửa, co gối, nâng hông lên rồi hạ xuống chậm. Mông và lưng dưới khoẻ thì ngồi yên xe lâu bớt ê.
  • Bóp bóng tay hoặc kìm tập tay: tăng sức nắm, giảm mỏi khi bóp côn, bóp phanh liên tục ở dốc xuống.
  • Xoay và giãn cổ tay: duỗi tay ra trước, kéo nhẹ các ngón về phía mình, mỗi bên hai mươi giây. Làm cả lúc dừng nghỉ trên đường.
  • Giãn cổ vai: nghiêng đầu sang từng bên, xoay vai ra sau chậm. Đội mũ bảo hiểm cả ngày khiến cổ cứng hơn bạn nghĩ.
  • Giữ tư thế ngồi xe: ngồi trên ghế đẩu, hai tay đưa ra như cầm lái, giữ lưng thẳng, khuỷu tay hơi chùng, trong hai đến ba phút. Tập để cơ thể quen dáng ngồi đúng thay vì gồng.

Trên đường, quy tắc đơn giản nhất là dừng nghỉ đều đặn, khoảng mỗi giờ đến một tiếng rưỡi, xuống xe đi lại vài phút và làm lại ba động tác cổ tay, cổ vai, lưng. Dừng khi còn khoẻ, đừng đợi đến lúc tê tay mới tấp vào lề.

Đi bộ mang ba lô và leo dốc: tập cho đôi chân

Nhiều trải nghiệm một lần trong đời kết thúc bằng một đoạn đi bộ: từ chỗ gửi xe vào bản, từ bến thuyền lên chợ phiên, từ bãi đỗ lên điểm ngắm. Đoạn ấy thường chỉ vài cây số nhưng dốc, trơn, và bạn mang theo đồ. Người không quen đi bộ dốc sẽ mỏi bắp chân và đau gối, nhất là lúc xuống.

Cách tập đơn giản nhất là cầu thang. Bắt đầu bằng lên xuống năm tầng, đi chậm, tay không. Mỗi tuần tăng thêm vài tầng, rồi đeo ba lô có vài chai nước. Khi xuống, đặt cả bàn chân, gối hơi chùng, đừng thả người rơi từng bậc; đây chính là kỹ thuật bạn cần trên đường đất dốc.

Buổi đi bộ dài cuối tuần ở tuần thứ năm, thứ sáu nên đi bằng đúng đôi giày bạn sẽ mang. Giày mới chưa đi bao giờ là nguyên nhân hàng đầu của phồng chân ngày thứ hai. Nếu chân phồng trong buổi tập, bạn có thời gian đổi giày, đổi tất, hoặc học cách dán băng trước chỗ hay cọ.

Một chi tiết hay bị bỏ qua: bàn chân. Bắp chân, gót và lòng bàn chân cần giãn mỗi tối trong tuần tập nặng. Đứng mép bậc thang, hạ gót xuống chậm rồi nâng lên, ba lượt mười lần. Đôi chân khoẻ thì những đoạn dốc trên đường thành phần thưởng chứ không phải cực hình.

Ăn, ngủ và giữ sức trong tuần trước khi đi

Ngủ đủ là bài tập quan trọng nhất tuần cuối. Ba đêm ngủ thiếu trước khi khởi hành làm phản xạ chậm hơn mọi bài tập bù được. Đừng thức khuya soạn đồ đêm cuối; soạn xong từ hai hôm trước.

Ăn đều, không ăn kiêng mạnh. Tuần trước chuyến đi không phải lúc giảm cân. Cơ thể cần năng lượng để hồi phục sau các buổi tập và dự trữ cho ngày đầu trên đường.

Tập uống nước đều. Người ngồi xe nhiều giờ thường nhịn uống để đỡ phải dừng. Thói quen này làm nhanh mệt và dễ chuột rút. Tập mang bình nước và uống từng ngụm từ những buổi tập.

Không thử món lạ, thuốc lạ ngay trước khi đi. Đau bụng ngày khởi hành có thể làm hỏng cả chặng đầu. Món lạ để dành cho lúc đã đến nơi, khi bạn có thể nghỉ nếu cần.

Cơ thể mệt thì giảm, đừng cố. Nếu đang ốm, sốt hay chấn thương nhẹ trong tuần cuối, dừng tập và cân nhắc lùi ngày. Một chuyến đi lùi một tuần vẫn tốt hơn một chuyến đi trong người không khoẻ.

Khi nào cần hỏi bác sĩ trước khi bắt đầu

Lịch tập ở trên là cho người khoẻ bình thường. Với một số người, buổi khám trước khi tập và trước khi đi quan trọng hơn mọi bài tập. Hãy đi khám, hoặc ít nhất hỏi bác sĩ đang theo dõi mình, nếu bạn rơi vào một trong các trường hợp sau:

  • Có bệnh tim mạch, tăng huyết áp, tiểu đường, hen suyễn hay bệnh phổi mạn tính, kể cả khi đang ổn định nhờ thuốc.
  • Từng đau ngực, khó thở bất thường, chóng mặt hay ngất khi gắng sức, dù chỉ một lần.
  • Có chấn thương cột sống, thoát vị đĩa đệm, thay khớp hay đau gối kéo dài: chạy xe đèo và đi bộ dốc đặt tải đúng vào những chỗ này.
  • Đang mang thai, mới sinh, hoặc vừa qua một đợt ốm nặng, phẫu thuật trong vòng vài tháng.
  • Trên sáu mươi tuổi và lâu nay ít vận động, hoặc thấy sức mình giảm rõ trong năm qua.
  • Định đi những nơi cao, lạnh, xa cơ sở y tế, hoặc định tham gia hoạt động mạo hiểm có giới hạn sức khoẻ như dù lượn, chèo thuyền vượt ghềnh.

Khi đi khám, mang theo mô tả chuyến đi: đi mấy ngày, mỗi ngày làm gì, ở độ cao và thời tiết ra sao, xa bệnh viện bao lâu. Bác sĩ cần biết bạn sẽ làm gì mới khuyên đúng được, kể cả khuyên đổi một chặng cho nhẹ hơn. Hỏi luôn về thuốc đang dùng: có cần mang dư, có cần đổi giờ uống khi đi xa, và dấu hiệu nào thì phải dừng chuyến để đi khám ngay.

Hai người tập cho hai chuyến khác nhau, và ba lỗi hay gặp

Nhóm bạn của Minh định chạy xe vòng Đông Bắc sáu ngày. Cả ba đều ngồi máy tính cả ngày. Họ tập lịch tám tuần, và ở tuần thứ bảy chạy một vòng ba tiếng: một người phát hiện ba lô đeo lưng làm vai tê sau một giờ, đổi sang buộc ba lô lên yên sau; người kia tê tay vì găng quá chật. Những thay đổi nhỏ ấy cứu cả chuyến.

Bác Tư đã nghỉ hưu muốn đi bộ vào một bản ở vùng núi, khoảng hai tiếng đường dốc. Bác hỏi bác sĩ trước, được dặn tăng dần và đo nhịp tim. Bác tập cầu thang chung cư mỗi sáng, dùng gậy đi bộ từ tuần thứ ba, và chọn lộ trình có người dẫn, có chỗ nghỉ giữa đường.

Lỗi hay gặp nhất là tập dồn trong hai tuần cuối: cơ thể chưa kịp thích nghi, lại thêm đau cơ đúng ngày đi. Lỗi thứ hai là chỉ tập chạy bộ cho chuyến xe máy, trong khi thứ cần là lưng và cổ tay. Lỗi thứ ba là coi thường chuyện ngủ, rồi lên đèo ngày đầu với hai đêm thức trắng. Và lỗi đáng ngại nhất là cố đi khi cơ thể báo không ổn: đau ngực, chóng mặt, khó thở lúc gắng sức là lý do dừng tập và đi khám ngay, không phải lý do để tập thêm.

Câu hỏi thường gặp

Không có thời gian tập tám tuần thì sao?

Bốn tuần vẫn có ích nếu tập đều ba buổi mỗi tuần và giữ buổi tập tổng trước khi đi. Đồng thời rút ngắn chặng mỗi ngày trên đường, dừng nghỉ nhiều hơn, để bù cho phần thể lực chưa kịp chuẩn bị.

Người lớn tuổi có nên đi chuyến chạy xe đèo nhiều ngày không?

Tuỳ sức khoẻ và kinh nghiệm lái, nên hỏi bác sĩ trước. Với nhiều người lớn tuổi, ngồi ô tô có tài xế cho chặng đèo dài, rồi chỉ đi xe máy hoặc đi bộ những đoạn ngắn, giữ được trải nghiệm mà bớt rủi ro.

Đi xe máy xa bị tê tay thì làm sao?

Dừng nghỉ, xoay và giãn cổ tay, kiểm tra găng có chật không, nới tay lái, đừng gồng tay. Nếu tê kéo dài sau khi đã nghỉ, hoặc tê kèm yếu tay, hãy dừng chạy trong ngày và đi khám khi có thể.

Có cần tập gym không hay ở nhà là đủ?

Ở nhà là đủ cho đa số chuyến đi. Plank, cầu mông, squat, cầu thang, dây kháng lực và đi bộ dài đã phủ gần hết nhu cầu. Phòng tập chỉ giúp nếu bạn cần người hướng dẫn tư thế cho đúng.

Đang tập thì bị đau gối, có nên tiếp tục không?

Nên giảm tải, bỏ bài leo dốc và cầu thang vài ngày, chỉ giữ đi bộ bằng phẳng nếu không đau. Đau tăng lên, sưng hoặc đau khi nghỉ thì nên đi khám, và cân nhắc chọn lộ trình ít đi bộ dốc hơn.

Có nên uống thực phẩm bổ sung để tăng sức trước chuyến đi không?

Không cần cho người ăn uống bình thường. Ăn đủ bữa, ngủ đủ và tập đều có tác dụng rõ hơn. Nếu đang dùng thuốc hay có bệnh nền, hỏi bác sĩ trước khi thêm bất kỳ loại bổ sung nào.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138