Hai tuần đi qua cả núi lạnh, biển nắng và thành phố vẫn gói gọn được trong một ba lô khoảng ba mươi đến bốn mươi lít, nếu bạn soạn đồ theo lớp, chỉ mang đủ quần áo cho bốn năm ngày, và giặt dọc đường hai ba lần. Ba lô nhẹ không chỉ dễ mang; nó cho phép bạn nhảy lên xe khách, xuống thuyền, đi bộ vào bản mà không phải lo một chiếc vali nặng.
Bài này đưa ra nguyên tắc chọn đồ, bảng quần áo theo lớp, danh sách đầy đủ, cách xếp ba lô, cách giặt phơi ở nhà nghỉ và nhà dân, và những món riêng theo từng kiểu chuyến. Nó tập trung vào chuyến dài nhiều vùng khí hậu, kiểu xuyên Việt hay vòng nhiều tỉnh; chuyến ngắn vài ngày thì chỉ cần lấy bớt.
Bốn nguyên tắc trước khi mở tủ quần áo
Mang cho bốn năm ngày, không cho mười bốn. Sau bốn năm ngày bạn giặt. Quần áo cho mười bốn ngày là gấp ba trọng lượng mà không thêm tiện lợi nào.
Mặc theo lớp thay vì mang đồ dày. Ba lớp mỏng phối với nhau ấm hơn một áo dày, lại dùng được cả lúc nắng, lúc lạnh, lúc mưa. Đây là điểm mấu chốt khi một chuyến đi qua cả vùng cao lạnh lẫn biển nóng.
Chọn vải nhanh khô. Áo thun kỹ thuật, quần vải nhanh khô phơi qua đêm là khô. Quần bò dày phơi hai ngày chưa khô và nặng khi ướt; tối đa một chiếc, mặc trên người khi di chuyển.
Mọi món đều phối được với nhau. Chọn hai ba màu trung tính chủ đạo. Áo nào cũng mặc được với quần nào, bạn cần ít món hơn mà vẫn không thấy mặc lặp lại.
Mặc món nặng nhất trên người khi di chuyển. Giày đi bộ, áo khoác, quần dài: mặc khi lên xe, lên tàu, để ba lô nhẹ đi.
Thiếu thì mua dọc đường. Kem đánh răng, dầu gội, dép, áo mưa mỏng đều bán ở mọi thị tứ. Chỉ mang sẵn những thứ khó tìm ở vùng xa như thuốc bệnh nền, kính thuốc, sạc đúng loại máy. Nghĩ như vậy, bạn sẽ bớt được nhiều món "phòng khi" chưa bao giờ dùng tới.
Quần áo theo lớp cho chuyến đi qua nhiều vùng
Bảng dưới dành cho chuyến hai tuần đi từ vùng cao mùa lạnh xuống biển nắng. Đi mùa hè toàn nóng thì bỏ bớt lớp giữ ấm.
| Lớp | Món | Số lượng gợi ý |
|---|---|---|
| Lớp trong | Áo thun nhanh khô, đồ lót, tất | Ba đến bốn bộ |
| Lớp giữ ấm | Áo nỉ mỏng hoặc áo lông vũ gấp gọn | Một chiếc |
| Lớp ngoài | Áo khoác chắn gió chống nước nhẹ | Một chiếc |
| Quần | Quần dài nhanh khô, quần ngắn | Hai dài, một ngắn |
| Đồ mưa | Áo mưa bộ nếu chạy xe máy, hoặc áo mưa mỏng | Một bộ |
| Đồ ngủ, đồ nghỉ | Một bộ mặc nhà, có thể kiêm đồ bơi khi đi biển | Một bộ |
| Giày dép | Giày đi bộ đã đi quen, dép quai hậu | Một đôi giày, một đôi dép |
| Phụ kiện | Mũ chống nắng, khăn ống đa năng, găng tay mỏng | Mỗi thứ một |
Với vùng cao mùa lạnh, thêm một mũ len và một đôi tất dày để ngủ, vì nhà sàn ban đêm có thể lạnh hơn bạn nghĩ. Với chuyến có buổi dự lễ hội hay vào đình, chùa, nhà thờ như một điểm tham quan, mang một bộ lịch sự che vai và đầu gối.
Danh sách đầy đủ ngoài quần áo
Quần áo chỉ là một nửa ba lô. Nửa kia là những món nhỏ hay bị quên, đến nơi mới phát hiện thiếu:
- Giấy tờ và tiền: túi chống nước đựng căn cước, bằng lái, giấy xe, thẻ, tiền mặt tách hai nơi.
- Điện tử: điện thoại, sạc dự phòng, ổ chia nhiều cổng, dây sạc dự phòng, tai nghe.
- Vệ sinh cá nhân: bàn chải, kem đánh răng, xà phòng dạng bánh dùng cả gội lẫn giặt, khăn tắm vi sợi gấp gọn.
- Túi thuốc cá nhân và phần túi thuốc chung nếu bạn được giao giữ.
- Chống nắng, chống muỗi: kem chống nắng, kính râm, thuốc chống muỗi.
- Đồ giặt: dây phơi co giãn, vài cái kẹp, túi đựng đồ bẩn riêng.
- Đồ ngủ nhờ: túi ngủ lót mỏng hoặc khăn trải, nút tai, bịt mắt, rất hữu ích khi ngủ nhà sàn chung hay trên tàu.
- Linh tinh hữu ích: đèn đeo trán, bình nước, dao gấp nhỏ để trong hành lý ký gửi nếu đi máy bay, vài túi nilon khoá kéo, băng dính vải.
Trước khi đóng ba lô, bày tất cả ra sàn và tự hỏi từng món: "Mình có dùng món này ít nhất ba lần trong chuyến không?" Món nào câu trả lời là không và mua được ở dọc đường, bỏ lại.
Xếp ba lô để lấy gì cũng nhanh
Ba lô xếp đúng thì nhẹ hơn khi đeo và bạn không phải đổ hết ra mỗi lần tìm một món. Thứ tự từ dưới lên:
- Đáy ba lô: đồ ngủ, túi ngủ lót, quần áo chưa dùng tới trong ngày, những thứ chỉ cần buổi tối.
- Giữa, sát lưng: món nặng nhất như sạc dự phòng, đồ điện tử, túi đồ vệ sinh. Đặt sát lưng giúp ba lô không kéo người ra sau.
- Giữa, phía ngoài: quần áo cuộn tròn trong túi phân loại theo màu: túi áo, túi quần, túi đồ lót.
- Trên cùng: áo khoác, áo mưa, túi thuốc, những món cần lấy nhanh khi trời đổi.
- Ngăn nắp và túi hông: kem chống nắng, kính, khăn giấy, bình nước, đồ ăn vặt.
- Lót túi chống nước bên trong nếu ba lô không chống nước, hoặc dùng áo trùm ba lô khi chạy xe dưới mưa.
Cuộn quần áo thay vì gấp giúp ít nhăn và nhìn thấy từng món ngay. Ba lô đeo trên lưng khi chạy xe máy đường dài thường gây mỏi vai; nếu được, buộc ba lô lên yên sau bằng dây chằng chắc và chỉ đeo một túi nhỏ trên người.
Giặt và phơi dọc đường
Mỗi ba bốn ngày, dành một buổi tối giặt. Ở nhà nghỉ thành phố hay thị tứ thường có dịch vụ giặt theo cân, nhận buổi tối trả sáng hôm sau; đây là cách đỡ việc nhất cho đồ lớn. Ở nhà dân trong bản hay trên đảo, bạn tự giặt tay: một xô nước, xà phòng bánh, vò đồ lót, tất và áo thun là đủ. Quần dài và áo khoác chỉ cần giặt khi thật bẩn.
Phơi là phần khó hơn giặt, nhất là vùng cao ẩm hay mùa mưa. Vắt thật kỹ bằng cách cuộn đồ trong khăn tắm rồi vặn mạnh. Căng dây phơi co giãn trong phòng, gần cửa sổ hoặc dưới quạt. Áo thun kỹ thuật và đồ lót nhanh khô thường khô qua đêm; nếu sáng ra còn ẩm, buộc vào ba lô hoặc phơi ngoài túi khi di chuyển trên xe, nắng gió sẽ hoàn tất việc còn lại.
Một mẹo hay: giặt vào buổi tối trước ngày nghỉ, không giặt tối trước ngày chạy xe xa. Ngày nghỉ cho đồ thêm thời gian khô, và bạn không phải nhét đồ ẩm vào ba lô. Hỏi chủ nhà trước khi dùng nước, nhất là ở những nơi nước hiếm trên đảo hay vùng núi đá vào mùa khô; nhiều nơi mỗi xô nước đều quý.
Mang theo một túi riêng cho đồ bẩn. Đồ bẩn để lẫn với đồ sạch là cách nhanh nhất làm cả ba lô có mùi ẩm vào ngày thứ sáu. Giày ướt sau một ngày mưa thì nhét giấy báo cũ hoặc khăn khô vào trong, thay hai lần trong đêm, sáng ra sẽ đỡ ẩm hơn nhiều; đừng hơ giày sát bếp lửa vì keo có thể bong. Tất ướt thì phơi riêng, sáng hôm sau mang đôi khô, để đôi ẩm buộc ngoài ba lô cho gió làm nốt phần còn lại.
Đồ riêng theo từng kiểu chuyến
Ngoài danh sách chung, mỗi kiểu chuyến cần thêm vài món. Đối chiếu với chuyến của bạn:
| Kiểu chuyến | Thêm gì | Có thể bỏ gì |
|---|---|---|
| Chạy xe máy đường đèo | Áo mưa bộ, găng tay, khăn che mặt, bảo hộ gối khuỷu, dây chằng | Dép thời trang, đồ lịch sự thứ hai |
| Ngủ đảo, đi biển | Đồ bơi, áo chống nắng dài tay, túi chống nước kín | Áo giữ ấm dày |
| Vùng cao mùa lạnh, ngủ nhà sàn | Áo lông vũ gấp gọn, mũ len, tất dày, miếng giữ nhiệt | Quần ngắn thứ hai |
| Sông nước miền Tây | Mũ rộng vành, áo dài tay mỏng, thuốc chống muỗi | Áo giữ ấm |
| Xuyên Việt bằng tàu | Dép đi trong tàu, đồ ăn nhẹ, nút tai, áo khoác mỏng vì điều hoà lạnh | Giày đi bộ nặng nếu ít đi bộ |
| Đi lễ hội đông người | Túi đeo trước ngực, bộ đồ lịch sự che vai gối | Ba lô lớn khi vào đám đông |
Nếu chuyến đi gồm nhiều kiểu, gộp phần "thêm gì" và gạch những món trùng. Một áo khoác chống nước nhẹ có thể phục vụ cả xe máy, tàu lạnh lẫn đêm trên núi; đó là món đáng tiền nhất trong ba lô.
Bác Tư đi tàu, Minh chạy xe: hai ba lô và lỗi hay gặp
Bác Tư đi tàu xuyên Việt mười hai ngày, mang một ba lô nhỏ và một túi xách tay. Bác chọn ba áo thun, hai quần dài, một áo khoác, một bộ đồ lịch sự cho buổi đi thăm bạn cũ, gửi giặt ở nhà nghỉ hai lần. Thứ bác thấy quý nhất là đôi dép đi trong tàu và cái áo khoác mỏng vì toa tàu đêm khá lạnh.
Minh chạy xe hai tuần từ Bắc vào Trung. Lần đầu bày đồ ra sàn, Minh có hai mươi ba món quần áo; sau khi áp quy tắc bốn năm ngày, còn mười một món. Ba lô giảm gần một nửa, buộc gọn lên yên sau, và Minh không phải tháo ra tìm đồ mỗi lần dừng nghỉ.
Lỗi hay gặp: mang đồ cho từng ngày thay vì cho bốn năm ngày; mang giày mới chưa đi; quên áo mưa vì đi mùa khô rồi gặp mưa trái mùa trên núi; để giấy tờ, thuốc dưới đáy ba lô; mang quá nhiều đồ điện tử mà không đủ ổ sạc; và không chừa chỗ cho quà mang về. Chừa khoảng một phần năm ba lô trống lúc đi, bạn sẽ cảm ơn mình ở chợ phiên cuối cùng.
Câu hỏi thường gặp
Đi du lịch hai tuần nên mang ba lô bao nhiêu lít?
Khoảng ba mươi đến bốn mươi lít là đủ nếu bạn soạn đồ theo lớp và giặt dọc đường. Ba lô to hơn dễ khiến bạn nhét thêm đồ không cần. Quan trọng hơn dung tích là ba lô vừa lưng, có đai hông chịu lực.
Đi qua cả vùng lạnh và vùng nóng thì mang áo ấm thế nào cho gọn?
Mặc theo lớp: áo thun, một áo nỉ mỏng hoặc áo lông vũ gấp gọn, một áo khoác chắn gió chống nước. Ba lớp phối nhau đủ cho phần lớn đêm lạnh ở vùng cao, còn xuống biển thì cất hai lớp ngoài vào đáy ba lô.
Có nên mang vali thay ba lô cho chuyến xuyên Việt không?
Nếu đi tàu, ở khách sạn thành phố và ít đi bộ, vali nhỏ vẫn ổn. Nếu chuyến có chặng xe máy, thuyền, đi bộ vào bản, ba lô tiện hơn nhiều vì bánh xe vali không chạy được trên đường đất, bậc thang và cầu tàu.
Giặt đồ ở nhà dân trong bản có tiện không?
Thường giặt tay được, nhưng hỏi chủ nhà trước khi dùng nước, nhất là nơi nước hiếm. Phơi trong nhà có thể lâu khô vì ẩm, nên giặt vào tối trước ngày nghỉ và chọn đồ nhanh khô.
Đồ gì hay bị quên nhất khi đi chuyến dài?
Áo mưa, dây sạc dự phòng, đèn đeo trán, túi đựng đồ bẩn và thuốc bệnh nền mang dư. Những món nhỏ này rẻ, nhẹ, nhưng thiếu thì rất khó tìm mua ở vùng xa.
Có nên mang đồ ăn từ nhà theo không?
Chỉ nên mang một ít đồ ăn nhẹ khô cho những đoạn đường dài hay chuyến tàu đêm. Phần lớn bữa ăn nên ăn ở nơi đến, vừa nhẹ ba lô vừa là một phần của trải nghiệm. Người có chế độ ăn đặc biệt thì mang thêm phần mình cần.