Vòng Hà Giang bằng xe máy đáng đi một lần vì hiếm có cung đường nào ở Việt Nam mà mỗi khúc cua đều mở ra một vách đá, một thung lũng, một bản nhà trình tường khác nhau như thế. Muốn đi cho sướng mà không quá sức, bạn cần bốn ngày, chạy mỗi ngày không quá năm sáu tiếng, và nếu chưa từng chạy đèo dài thì nên thuê người địa phương chở.
Hà Giang ở đây là tên vùng quen gọi, nay thuộc tỉnh Tuyên Quang. Vòng quen thuộc đi từ thành phố Hà Giang cũ lên Quản Bạ, Yên Minh, Đồng Văn, qua đèo Mã Pí Lèng sang Mèo Vạc rồi vòng về, tổng chừng ba trăm rưỡi cây số tuỳ đường bạn chọn. Bài dưới đây chia chặng, nói thật về độ khó, đưa danh sách đồ, bảng an toàn và những lỗi người đi lần đầu hay mắc.
Vì sao vòng Hà Giang khác mọi cung đèo còn lại
Phần lớn cung đèo ở Việt Nam đẹp ở một hai đoạn rồi trở lại đường làng bình thường. Vòng Hà Giang thì khác: từ dốc Bắc Sum lên Quản Bạ đến lúc về lại, gần như cả ngày bạn chạy giữa núi đá vôi xám, ruộng ngô bám trên hốc đá, bờ rào đá xếp tay và những bản nhà trình tường mái ngói âm dương. Cảnh không dừng lại để chờ bạn chụp; nó cứ đổi liên tục.
Đoạn được nhắc nhiều nhất là đèo Mã Pí Lèng nối Đồng Văn và Mèo Vạc, dài khoảng hai chục cây số, một bên vách đá, một bên hẻm vực sâu có dòng sông Nho Quế xanh chảy dưới đáy. Đứng ở các điểm dừng trên đèo, bạn nhìn xuống thấy dòng sông nhỏ như sợi chỉ. Cảm giác ấy chụp ảnh không lột tả được, phải đứng đó mới hiểu.
Cái đáng nữa là nhịp sống. Sáng sớm ở Đồng Văn, người các bản xuống chợ, trẻ con đi học men theo mép đường đèo, khói bếp bò lên từ mái nhà. Bạn đi chậm sẽ thấy nhiều hơn người chạy cho kịp lịch. Cũng vì thế mà vòng này không hợp với lịch hai ngày chạy dồn: người đi về chỉ nhớ mỗi lưng mỏi và mấy tấm ảnh vội.
Mùa nào đi, mùa nào nên cân nhắc
Vòng Hà Giang đi được quanh năm, nhưng mỗi mùa có cái được và cái phải chịu. Bảng dưới đây giúp bạn chọn theo điều mình muốn thấy và mức chịu đựng của nhóm.
| Thời điểm | Cảnh đáng xem | Điều phải tính |
|---|---|---|
| Tháng 10 – 11 | Hoa tam giác mạch, trời trong, ruộng ngô đã thu | Đông khách nhất năm, cuối tuần đường đông, chỗ ngủ phải đặt sớm |
| Tháng 12 – 2 | Hoa cải, hoa mận đầu xuân, sương sớm | Rét đậm, có đợt băng giá trên cao, đường ướt và trơn buổi sáng |
| Tháng 3 – 4 | Hoa đào, hoa mận, trời ấm dần | Có mưa đá rải rác, nắng gắt buổi trưa trên đá |
| Tháng 5 – 9 | Ruộng ngô, lúa xanh, ít khách | Mùa mưa: sạt lở, đá rơi, có đoạn phải chờ thông đường; nên tránh tháng có bão |
Nếu chỉ chọn được một lần trong đời, cuối tháng 10 đến giữa tháng 11 là lúc trời đẹp ổn định nhất. Muốn vắng hơn, chọn ngày giữa tuần thay vì cuối tuần, và tránh dịp lễ dài.
Mùa mưa vẫn đi được, nhưng phải chấp nhận lịch co giãn. Trước mỗi chặng, hỏi chủ nhà nghỉ hoặc người bán xăng xem đoạn phía trước có sạt không. Họ biết sớm hơn mọi bản tin.
Lịch trình mẫu bốn ngày, chạy vừa sức
Lịch dưới đây giả định bạn đã tới thành phố Hà Giang cũ từ tối hôm trước bằng xe khách giường nằm. Mỗi ngày chạy khoảng bốn đến sáu tiếng, đủ thời gian dừng chụp, ăn trưa và nghỉ chân.
- Ngày 1: Hà Giang – Quản Bạ – Yên Minh. Xuất phát sau bữa sáng, leo dốc Bắc Sum, dừng ở cổng trời Quản Bạ nhìn núi đôi, ăn trưa ở Yên Minh. Đoạn qua rừng thông Yên Minh nên chạy chậm, nhiều khúc cua cùi chỏ. Nghỉ ở Yên Minh hoặc chạy tiếp nếu còn sớm.
- Ngày 2: Yên Minh – Sủng Là – Lũng Cú – Đồng Văn. Ngày nhiều điểm dừng nhất. Ghé thung lũng Sủng Là, đi lên cột cờ Lũng Cú nếu còn sức, chiều về Đồng Văn. Tối đi bộ phố cổ, ngủ sớm.
- Ngày 3: Đồng Văn – Mã Pí Lèng – Mèo Vạc. Đi sớm để gặp ánh sáng đẹp trên đèo. Đây là ngày ngắn về cây số nhưng dài về thời gian, vì bạn sẽ dừng nhiều. Ai muốn xuống sông Nho Quế đi thuyền thì tính thêm nửa ngày.
- Ngày 4: Mèo Vạc – Du Già hoặc đường cũ – Hà Giang. Đường qua Du Già đẹp và vắng nhưng xấu hơn, chỉ nên đi khi tay lái vững và trời khô. Không thì về lại qua Yên Minh. Tối bắt xe khách về.
Có ba ngày thì bỏ đoạn Du Già và gộp ngày 2 với ngày 3, nhưng sẽ phải chạy liền bảy tám tiếng một ngày. Có năm ngày thì thêm một đêm ở Đồng Văn để đi bộ vào các bản quanh đó, chuyến đi sẽ nhẹ nhàng hơn hẳn.
Tự lái, thuê người chở hay đi ô tô: chọn theo tay lái thật
Tự lái xe số khi đã quen đèo. Bạn từng chạy những cung có dốc dài, cua tay áo, biết dùng phanh động cơ khi xuống dốc. Khi đó tự lái là cách tận hưởng trọn nhất. Thuê xe số đời gần, kiểm phanh, lốp, xích ngay tại tiệm.
Thuê người địa phương chở khi chưa từng chạy đèo dài. Đây là lựa chọn nhiều người đi lần đầu chọn và không có gì phải ngại. Người chở thuộc đường, biết đoạn nào hay đá rơi, biết chỗ ăn. Bạn ngồi sau được ngắm, chụp, không phải căng mắt nhìn khúc cua. Hỏi rõ người chở có bằng lái, có mũ bảo hiểm cho khách, chạy tốc độ nào.
Đi ô tô hoặc xe khách khi sức khoẻ không cho phép. Người say xe nặng, đau lưng, mang thai, đi cùng trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi thì ô tô là lựa chọn đúng. Cảnh vẫn thấy được, chỉ thiếu gió. Đừng cố ngồi xe máy bốn ngày chỉ vì ảnh trên mạng toàn người đi xe máy.
Không tự lái xe ga lần đầu. Xe ga phanh tay là chính, xuống dốc dài dễ nóng phanh. Nếu chỉ quen xe ga ở thành phố, hãy thuê người chở chứ đừng thử tay lái trên đèo lần đầu ở đây.
Danh sách mang theo cho bốn ngày
Đồ cho vòng Hà Giang nên gọn trong một ba lô cỡ vừa buộc chặt sau xe, cộng một túi nhỏ đeo trước ngực cho giấy tờ và điện thoại.
- Giấy tờ: căn cước, bằng lái xe phù hợp, giấy tờ xe thuê do tiệm đưa, ít tiền mặt vì nhiều bản không nhận chuyển khoản ổn định.
- Bảo hộ: mũ bảo hiểm cả đầu có kính, găng tay có đệm, áo khoác chắn gió, áo mưa bộ (không phải áo mưa cánh dơi), giày cổ cao bám đường.
- Giữ ấm: áo giữ nhiệt mỏng, khăn ống, tất dày cho mùa lạnh; trên đèo lúc sáng sớm lạnh hơn thị tứ khá nhiều.
- Sức khoẻ: thuốc say xe, thuốc đau bụng, băng dán, kem chống nắng, son dưỡng, thuốc riêng nếu có bệnh nền.
- Điện thoại: sạc dự phòng, giá kẹp điện thoại chắc chắn, bản đồ tải sẵn ngoại tuyến vì có đoạn mất sóng.
- Dụng cụ nhỏ: dây chun buộc đồ, túi nilon chống nước cho quần áo, đèn pin đội đầu.
Không mang vali kéo, không treo túi lủng lẳng hai bên tay lái. Đồ càng thấp và sát người, xe càng dễ lái trên cua.
Bảng an toàn đèo dốc và khi nào nên dừng
An toàn ở Hà Giang chủ yếu đến từ việc chạy chậm, không vượt ẩu và biết hoãn đúng lúc. Mỗi tình huống dưới đây có cách làm rõ ràng.
| Tình huống | Nên làm | Không nên |
|---|---|---|
| Cua tay áo khuất tầm nhìn | Đi sát lề phải, giảm tốc trước cua, bóp còi nhẹ | Lấn làn để cắt cua |
| Xuống dốc dài | Về số thấp, phanh nhịp, nghỉ giữa dốc cho phanh nguội | Về số không, ghì phanh liên tục |
| Mưa, sương mù dày | Bật đèn, chạy chậm, dừng ở nơi an toàn chờ tan | Cố chạy cho kịp lịch |
| Đá rơi, đất sạt phía trước | Dừng xa, hỏi người địa phương, quay đầu nếu cần | Lách qua khi đất còn chảy |
| Mệt, buồn ngủ | Dừng uống nước, nghỉ hai mươi phút | Uống rượu bia trong bữa trưa rồi chạy tiếp |
| Xe tải, xe khách lên dốc | Nhường, chờ đoạn thẳng mới vượt | Vượt trong cua hoặc trên đỉnh dốc |
Mua bảo hiểm du lịch có điều khoản cho người đi xe máy, đọc kỹ xem có loại trừ trường hợp người lái không có bằng phù hợp hay không. Người đi cùng nên gửi lịch trình cho người nhà và báo tin mỗi tối.
Chi phí theo tầng và lỗi người đi lần đầu hay mắc
Tầng tiết kiệm: xe khách giường nằm, tự lái xe thuê, ngủ nhà nghỉ hoặc nhà dân phòng chung, ăn quán địa phương. Đây là cách nhóm của Minh, bốn bạn sinh viên, đã đi: chia tiền xăng và phòng, ít mua sắm. Tầng vừa: thuê thêm người chở cho một hai người chưa vững tay lái, ngủ phòng riêng, có một bữa đặc sản mỗi ngày. Tầng thoải mái: ô tô riêng có tài xế cho người lớn tuổi đi kèm đoàn xe máy, ngủ chỗ yên tĩnh có sưởi, thêm nửa ngày đi thuyền sông Nho Quế.
Lỗi hay gặp nhất là lịch quá dày: ba ngày mà muốn đi hết Du Già, Lũng Cú, Mã Pí Lèng, kết quả là chạy đêm trên đèo, nguy hiểm và chẳng thấy gì. Lỗi thứ hai là bỏ qua kiểm xe khi nhận, đến lúc phanh kêu giữa dốc mới biết. Lỗi thứ ba là mặc phong phanh vì thấy dưới thành phố trời ấm.
Áp vào trường hợp của bạn: nếu bạn giống chị Lan, chưa từng chạy đèo và đi cùng chồng, chồng tự lái còn bạn thuê người chở, đến ngày cuối thấy tự tin thì thử cầm lái đoạn đường bằng gần thành phố. Nếu nhóm có người mới, cả đoàn đi theo tốc độ người chậm nhất, người vững nhất đi cuối để chặn và hỗ trợ.
Câu hỏi thường gặp
Đi vòng Hà Giang bằng xe máy cần mấy ngày là vừa?
Bốn ngày là vừa cho người đi lần đầu, mỗi ngày chạy bốn đến sáu tiếng. Ba ngày đi được nhưng phải bỏ bớt điểm và chạy dài hơn. Năm ngày thì thong thả, có thời gian vào bản và đi thuyền.
Chưa từng chạy đèo có nên tự lái ở Hà Giang không?
Không nên. Đèo ở đây dài, nhiều cua khuất và dốc sâu. Người chưa quen nên thuê người địa phương chở, vừa an toàn vừa được ngắm cảnh trọn vẹn, chuyến sau quen rồi hãy tự lái.
Xe ga có đi được vòng Hà Giang không?
Đi được nếu người lái đã quen đèo và biết phanh nhịp, nhưng xe số vẫn dễ kiểm soát hơn khi xuống dốc dài. Nếu chỉ quen xe ga trong thành phố, nên thuê người chở.
Mùa mưa có nên đi Hà Giang không?
Đi được nhưng phải có lịch dự phòng, vì có thể gặp sạt lở và đá rơi. Theo dõi tin thời tiết, hỏi người địa phương trước mỗi chặng, gặp mưa lớn hoặc bão thì hoãn chứ đừng cố.
Có cần bằng lái khi thuê xe máy đi Hà Giang không?
Cần. Người lái phải có bằng phù hợp với loại xe. Không có bằng thì vừa bị phạt, vừa có thể bị bảo hiểm từ chối chi trả khi xảy ra tai nạn. Không có bằng thì thuê người chở.
Đèo Mã Pí Lèng nên đi lúc nào trong ngày?
Buổi sáng sớm hoặc chiều muộn có ánh sáng đẹp và ít nắng gắt. Tránh chạy đèo khi trời đã tối hoặc sương dày, vì vực sâu và cua khuất rất khó nhìn.