Chuyến tàu ra những đảo xa bờ có thể kéo dài từ hai ba tiếng đến hơn nửa ngày tuỳ đảo và loại tàu; muốn đi êm, bạn cần chọn mùa biển lặng, ngồi giữa tàu ở tầng thấp, uống thuốc chống say sóng trước giờ lên tàu, mang giấy tờ tuỳ thân bản gốc và để trống ít nhất một ngày dự phòng phòng khi tàu dừng vì gió.
Những đảo như Bạch Long Vĩ của Hải Phòng, Phú Quý nay thuộc tỉnh Lâm Đồng, hay Côn Đảo nay thuộc TP Hồ Chí Minh, đáng đi một lần vì chính cái xa ấy: đường chân trời bốn phía, đời sống của người giữ đảo, nhịp sinh hoạt phụ thuộc vào từng chuyến tàu. Bài này không giới thiệu từng đảo, mà lo phần hành trình trên biển, chỗ người ta hay mệt và hay lỡ kế hoạch nhất.
Vì sao đảo xa đáng một chuyến tàu dài
Đảo ven bờ thường đông, nhà nghỉ san sát, mùa hè ồn ào như phố biển. Đảo xa thì khác. Ở đó, chuyến tàu là sự kiện của cả ngày: người ra bến đón hàng, đón người thân, gửi cá khô về đất liền. Buổi tối đường vắng, trời nhiều sao, gió thổi không ngớt. Bạn gặp những người lính, thầy cô giáo, nhân viên trạm khí tượng sống ở đảo nhiều năm, nghe họ kể chuyện mùa gió, chuyện nước ngọt, chuyện rau xanh chở từ đất liền ra.
Cái giá là thời gian và sức. Chặng tàu dài làm người dễ say sóng mệt cả ngày đầu. Dịch vụ trên đảo ít, hàng quán đóng sớm, sóng điện thoại có lúc yếu. Lịch tàu phụ thuộc thời tiết, có tuần chỉ vài chuyến. Nếu bạn quen đi du lịch theo lịch từng giờ, đảo xa sẽ dạy bạn chậm lại, và có lúc dạy hơi gắt.
Một số đảo xa là khu vực có quy định riêng về đi lại và lưu trú do vị trí trên biển. Không có gì phức tạp với khách du lịch bình thường, nhưng bạn cần mang giấy tờ đầy đủ, khai báo lưu trú qua chỗ ở, và tôn trọng các khu vực không được vào. Hỏi chỗ ở hoặc đồn biên phòng khi chưa chắc.
Chọn loại tàu và chọn ghế
Tuỳ tuyến mà có tàu cao tốc, tàu khách thường hoặc tàu chở cả hàng lẫn khách. Mỗi loại có cái lợi, cái mệt riêng.
| Loại tàu | Ưu điểm | Điều cần biết |
|---|---|---|
| Tàu cao tốc vỏ nhôm hoặc vỏ composite | Nhanh, cabin kín có điều hoà, ghế ngồi như xe khách | Lướt nhanh nên khi có sóng thì dập mạnh, người dễ say thấy rất khó chịu; thường dừng sớm khi biển động |
| Tàu khách thường, chạy chậm | Vững hơn khi có sóng vừa, có boong để ra hóng gió | Lâu hơn nhiều, có tuyến đi qua đêm; tiện nghi đơn giản |
| Tàu chở hàng kèm khách | Có khi là lựa chọn duy nhất ngoài mùa | Ghế ít, chỗ nằm chung, nên hỏi kỹ về áo phao và nơi ngồi |
Về chỗ ngồi: ghế ở giữa thân tàu và ở tầng dưới lắc ít nhất; mũi tàu dập mạnh nhất; ghế gần cửa sổ giúp nhìn được đường chân trời. Tàu có boong ngoài thì ra đứng ở phần giữa, chỗ có tay vịn, khi biển lặng; khi sóng lớn, nhân viên sẽ yêu cầu vào cabin, đừng cãi. Mua vé theo tên trên giấy tờ, giữ vé tới khi xuống tàu. Ghế sau dãy máy, gần nhà vệ sinh hay cửa thoát mùi dầu thì nên tránh nếu bạn nhạy mùi.
Chống say sóng: trước, trong và sau chặng tàu
Say sóng xảy ra khi mắt và tai trong nhận hai tín hiệu khác nhau về chuyển động. Không ai miễn nhiễm hoàn toàn, nhưng làm đủ các bước dưới đây thì phần lớn người đi giảm được rất nhiều.
- Tối hôm trước ngủ đủ, không uống rượu. Người thiếu ngủ và còn hơi men say nhanh hơn hẳn.
- Sáng hôm đi ăn nhẹ, bánh mì khô, cháo, tránh đồ nhiều dầu mỡ và sữa. Bụng đói hoàn toàn cũng dễ say.
- Uống thuốc chống say theo hướng dẫn trên hộp, thường trước giờ tàu chạy khoảng ba mươi đến sáu mươi phút. Người có bệnh nền, phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ cần hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ về loại thuốc phù hợp.
- Lên tàu, chọn ghế giữa, ngồi thẳng, tựa đầu. Nhìn ra đường chân trời qua cửa sổ, hoặc nhắm mắt nghỉ. Không đọc sách, không xem điện thoại.
- Giữ không khí thoáng. Nếu được, ngồi gần chỗ có gió; tránh mùi dầu máy và mùi đồ ăn.
- Khi bắt đầu thấy nôn nao, nhấp từng ngụm nước, ngậm một lát gừng hay kẹo gừng, thở chậm và sâu. Chuẩn bị túi nôn sẵn trong tầm tay.
- Lên bờ rồi nghỉ ngơi, đừng lao ngay vào lịch tham quan. Cảm giác chòng chành có thể còn vài giờ.
Gia đình chị Lan có một bé hay say xe. Lần ra đảo, chị cho bé uống thuốc theo liều trẻ em đã hỏi dược sĩ, ngồi giữa tàu, cho bé ngủ trên đùi. Bé vẫn mệt nhưng không nôn. Chuyến về, chị đổi ghế gần mũi tàu vì hết chỗ, và bé nôn hai lần. Vị trí ghế quan trọng hơn nhiều người nghĩ.
Lịch trình mẫu bốn ngày cho một đảo xa, đã tính ngày dự phòng
Lịch dưới đây dành cho đảo cách bờ vài tiếng tàu, có tàu chạy hằng ngày vào mùa êm. Nếu tuyến bạn đi chỉ có vài chuyến mỗi tuần, hãy xếp lịch quanh ngày tàu trước rồi mới tính chuyện đi chơi.
| Ngày | Việc chính | Ghi chú |
|---|---|---|
| Ngày một | Ra bến sớm, đi tàu, nhận phòng, nghỉ, chiều đi bộ quanh khu trung tâm | Không xếp gì nặng; người say sóng cần nửa ngày để lại sức |
| Ngày hai | Thuê xe máy hoặc người chở đi một vòng đảo: mũi đất cao, ngọn hải đăng nếu có, bãi đá, xóm chài | Đổ xăng đầy từ sáng; trạm xăng trên đảo có giờ mở cửa riêng |
| Ngày ba | Buổi sáng ra chợ cá, buổi chiều tắm biển ở bãi có người, tối ngồi ở bến xem tàu cá ra khơi | Mua đặc sản mang về vào ngày này, đừng để sáng ngày về mới mua |
| Ngày bốn | Ngày dự phòng: nếu tàu chạy thì về, nếu biển động thì ở lại | Vé máy bay hoặc lịch làm việc nên cách ngày này ít nhất một ngày |
Nhóm bạn của Minh từng gom lịch xuống còn hai ngày một đêm cho một đảo xa, tính đi chuyến sáng về chuyến chiều hôm sau. Ngày thứ hai biển động, tàu không chạy, cả nhóm mất thêm hai ngày phép và đổi vé máy bay với giá cao. Một ngày dự phòng rẻ hơn rất nhiều so với một lần đổi vé gấp.
Giấy tờ, hành lý và những thứ không mang được
Ra đảo không cần giấy tờ đặc biệt với người Việt, nhưng một vài thứ cần nhớ để không bị kẹt ở bến.
- Căn cước bản gốc cho người lớn; trẻ em mang giấy khai sinh hoặc giấy tờ định danh. Một số tuyến yêu cầu khai thông tin hành khách khi mua vé.
- Người nước ngoài đi cùng cần hộ chiếu và nên hỏi trước về quy định ra đảo đó.
- Hành lý gọn, có quai đeo, chống nước được càng tốt. Lên xuống tàu nhỏ hoặc cầu tàu dốc, vali kéo rất vướng.
- Thuốc cá nhân đủ cho cả số ngày dự phòng; trên đảo xa, nhà thuốc ít và có thể thiếu loại bạn cần.
- Tiền mặt dự phòng; không phải chỗ nào trên đảo cũng nhận chuyển khoản ổn định khi sóng yếu.
- Áo khoác gió và áo mưa mỏng, vì gió biển trên boong lạnh cả mùa hè.
- Không mang xăng dầu, bình gas mini, hoá chất dễ cháy lên tàu khách; hỏi trước nếu định mang đồ cắm trại.
Bác Tư đã nghỉ hưu từng để quên hộp thuốc huyết áp trong túi lớn gửi dưới khoang hàng, phải đợi đến khi cập đảo mới lấy được. Thuốc uống hằng ngày, giấy tờ, điện thoại, nước uống nên để trong túi nhỏ mang theo người.
Ngày kẹt gió: chuẩn bị trước cho chuyện ai đi nhiều cũng gặp
Luôn chừa ít nhất một ngày trống. Lịch về đất liền nên cách ngày bay hoặc ngày đi làm ít nhất một ngày, mùa chuyển gió thì hai ngày.
Theo dõi bản tin biển từ ba ngày trước. Xem cấp gió, độ cao sóng trên vùng biển của tuyến tàu. Khi có thông báo tạm dừng tàu thuyền, các chuyến sẽ dừng, không có ngoại lệ.
Mua vé linh hoạt nếu có. Hỏi nhà tàu về đổi vé, hoàn vé khi chuyến huỷ vì thời tiết; giữ số liên lạc của phòng vé.
Hỏi chỗ ở về giá cho đêm thêm. Nói trước với chủ chỗ ở rằng có thể ở thêm nếu tàu không chạy, để họ giữ phòng.
Không tìm cách đi "thuyền riêng" khi tàu khách đã dừng. Khi tàu lớn không chạy, thuyền nhỏ càng không an toàn. Lời mời đi giá cao trong ngày biển động là lời mời nên từ chối.
Dùng ngày kẹt cho việc khác. Đi bộ quanh đảo, ghé chợ, nói chuyện với người dân. Nhiều người nhớ ngày kẹt gió hơn cả ngày đi chơi theo lịch.
Chi phí theo tầng và lỗi người đi lần đầu hay mắc
Với đảo xa, chi phí đi lại thường chiếm phần lớn, còn ở và ăn trên đảo thì tuỳ mức bạn chọn.
| Tầng | Gồm những gì |
|---|---|
| Tiết kiệm | Tàu khách thường, ghế phổ thông, ở nhà nghỉ hoặc nhà dân, ăn ở quán địa phương, thuê xe máy đi quanh đảo |
| Vừa | Tàu cao tốc, ghế tốt ở giữa tàu, khách sạn tầm trung, thuê người chở đi các điểm trong một ngày |
| Thoải mái | Gói đi có người lo trọn vé tàu và chỗ ở, phòng tốt nhất đảo, có xe đưa đón và ngày dự phòng đã tính sẵn |
Lỗi lặp đi lặp lại: đặt vé máy bay về sát ngày tàu; chọn ghế mũi tàu vì "nhìn ra biển đẹp"; ăn no đồ biển trước giờ lên tàu; để thuốc và giấy tờ trong túi gửi khoang hàng; tin rằng mùa hè thì biển nào cũng êm. Đảo xa trả công cho ai kiên nhẫn; người vội vàng thường chỉ nhớ về chặng tàu.
Câu hỏi thường gặp
Đi tàu cao tốc ra đảo có dễ say sóng không?
Tàu cao tốc nhanh nhưng dập mạnh khi có sóng, nên người nhạy cảm vẫn có thể say. Chọn ghế giữa thân tàu ở tầng dưới, uống thuốc trước giờ chạy, nhìn ra đường chân trời và không xem điện thoại sẽ giảm đáng kể cảm giác khó chịu.
Tàu ra đảo bị huỷ vì sóng lớn thì được hoàn vé không?
Phần lớn nhà tàu cho đổi sang chuyến sau hoặc hoàn vé khi chuyến bị huỷ do thời tiết, nhưng điều kiện mỗi nơi một khác. Hỏi rõ khi mua vé, giữ vé và số liên lạc của phòng vé để xử lý nhanh.
Ra đảo xa cần mang giấy tờ gì?
Người lớn mang căn cước bản gốc, trẻ em mang giấy khai sinh hoặc giấy tờ định danh. Người nước ngoài mang hộ chiếu và nên hỏi trước về quy định riêng của đảo đó. Chỗ ở trên đảo sẽ khai báo lưu trú cho bạn.
Mùa nào đi tàu ra đảo xa êm nhất?
Thường là mùa biển êm của từng vùng: vịnh Bắc Bộ khoảng tháng năm đến tháng tám, Nam Trung Bộ khoảng tháng ba đến tháng tám, biển phía tây Nam Bộ khoảng tháng mười một đến tháng tư. Vẫn có những đợt gió trái mùa, nên luôn chừa ngày dự phòng.
Trẻ nhỏ đi tàu ra đảo xa cần chuẩn bị gì?
Cho trẻ ngủ đủ, ăn nhẹ, hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ về thuốc chống say phù hợp với tuổi, chọn ghế giữa tàu, mang túi nôn, khăn ướt và một bộ quần áo thay. Mặc áo phao cho trẻ khi ra boong hoặc lên xuống tàu nhỏ.
Bị kẹt lại trên đảo vì biển động thì nên làm gì?
Báo ngay cho chỗ ở để giữ phòng, liên hệ nhà tàu để đổi vé, báo cho nơi làm việc hoặc hãng bay để dời lịch. Không đi thuyền nhỏ thay thế khi tàu khách đã dừng, vì đó là lúc biển nguy hiểm nhất.