Câu mực đêm là chuyến đi thuyền ra cách bờ vài cây số khi trời vừa tối, thả neo, bật đèn sáng để dụ mực, rồi thả mồi giả xuống và kéo lên từng con mực còn phun nước trong tay. Một chuyến cho khách thường kéo dài ba đến năm tiếng, có người lái và người hướng dẫn trên thuyền, mực câu được nấu ngay tại chỗ hoặc mang về bờ.
Điều quan trọng nhất trước khi đặt chuyến là chọn thuyền được phép chở khách, có áo phao đủ người và đi vào đêm biển êm. Phần còn lại, từ cầm cần ra sao đến làm gì khi say sóng, bạn có thể học ngay trên thuyền, và bài này giúp bạn học trước.
Một đêm câu mực thật sự diễn ra thế nào
Thuyền thường rời bến lúc mặt trời vừa lặn, khoảng năm rưỡi đến sáu giờ chiều tuỳ mùa. Ba mươi đến bốn mươi lăm phút đầu là chạy ra chỗ câu, đôi khi là vùng nước sâu khuất sau một hòn đảo nhỏ, nơi người lái biết mực hay về. Khi trời tối hẳn, họ thả neo, bật dàn đèn treo hai bên mạn. Ánh đèn kéo cá nhỏ và phù du lên, mực đi theo sau. Bạn sẽ thấy mặt nước quanh thuyền chuyển từ đen sang xanh ngọc, có khi thấy cả bóng cá lượn.
Người hướng dẫn phát cho mỗi người một cần câu ngắn hoặc một cuộn dây quấn trên ống, đầu dây là mồi giả hình con tôm có chùm móc nhỏ. Cách câu rất đơn giản: thả mồi xuống, giật nhẹ từng nhịp để mồi nhảy lên như tôm thật, khi thấy dây nặng thì kéo đều tay, không giật mạnh. Con mực lên khỏi mặt nước hay phun mực đen, nên quay đầu nó ra phía ngoài mạn thuyền.
Có đêm cả nhóm câu được hàng chục con, có đêm cả thuyền chỉ được vài con. Mực về nhiều hay ít phụ thuộc con nước, trăng và mùa, không ai hứa trước được. Thường thì giữa buổi, người trên thuyền nấu cháo mực hoặc hấp mực vừa câu, ăn ngay trên mạn thuyền dưới ánh đèn. Gần nửa đêm thì quay vào bờ. Nhiều người nhớ chuyến đi không vì số mực, mà vì cái lúc tắt đèn một phút, cả biển tối đen và chỉ có tiếng sóng vỗ thuyền.
Chọn thuyền: những câu nên hỏi trước khi đặt chỗ
Ở nhiều vùng biển, du khách có thể được mời lên thuyền câu của người quen, giá rẻ và "thật" hơn. Nhưng thuyền đánh cá không đăng ký chở khách thì thường không có đủ áo phao, không có bảo hiểm cho khách, và nếu có sự cố thì người đi chịu thiệt. Trước khi đặt, nên hỏi rõ:
- Thuyền có được cấp phép chở khách du lịch không, có bảo hiểm cho hành khách không.
- Trên thuyền có bao nhiêu áo phao, có đủ cho mỗi người một chiếc, có loại cho trẻ em không.
- Mỗi chuyến chở tối đa bao nhiêu người; thuyền có mái che mưa không; có đèn hiệu và bộ đàm liên lạc với bờ không.
- Nếu tối đó biển động thì ai quyết định huỷ, được hoàn tiền hay dời ngày ra sao.
- Mực câu được có được mang về không, trên thuyền có nấu ăn không, giá đã gồm nước uống và bữa ăn chưa.
- Có nhà vệ sinh trên thuyền không; nếu không, chuyến kéo dài bao lâu để bạn chuẩn bị.
- Thuyền rời bến từ đâu, đón trả ở điểm nào, đường từ chỗ ở ra bến có đèn không.
Gia đình chị Lan từng chọn một thuyền rẻ hơn hẳn nhờ người quen giới thiệu. Ra tới nơi mới biết thuyền chỉ có ba áo phao cho sáu người. Nếu được hỏi lại, chị nói sẽ hỏi câu áo phao ngay từ đầu và sẵn sàng trả thêm cho thuyền đủ đồ. Đó là khoản tiền đáng trả nhất của cả chuyến.
Mùa câu mực ở các vùng biển và khi nào nên huỷ
Mỗi vùng biển có mùa mực và mùa êm riêng. Khung dưới đây chỉ để bạn khoanh tháng đi; ngư dân địa phương mới là người biết chắc năm đó mực về sớm hay muộn.
| Vùng | Tháng thường đi được | Ghi chú |
|---|---|---|
| Vịnh Bắc Bộ, các đảo Quảng Ninh và Hải Phòng | Khoảng tháng năm đến tháng chín | Tránh ngày có bão trên vịnh; cuối năm gió mùa đông bắc làm biển động |
| Ven biển Trung Bộ từ Đà Nẵng tới Quảng Ngãi | Khoảng tháng ba đến tháng tám | Từ cuối tháng chín là mùa mưa bão, nhiều chuyến bị dừng |
| Nam Trung Bộ, từ Gia Lai tới Khánh Hoà | Khoảng tháng hai đến tháng chín | Biển thường êm buổi tối, gió nồm có thể lên vào chiều |
| Biển phía tây Nam Bộ, các đảo thuộc An Giang | Khoảng tháng mười một đến tháng năm | Mùa gió tây nam từ giữa năm làm biển phía tây động mạnh |
Có ba trường hợp nên huỷ dù đã đặt cọc: bản tin có gió từ cấp năm trở lên trên vùng biển đó; có giông sét đang hình thành ngoài khơi lúc chiều; người lái thuyền tỏ ra ngần ngại. Câu "đi thử rồi tính" là câu nguy hiểm nhất trên biển ban đêm. Người lái thuyền có giấy phép thường tự huỷ khi có lệnh tạm dừng của cơ quan quản lý cảng; nếu họ vẫn rủ đi trong khi các thuyền khác nằm bến, đó là dấu hiệu nên từ chối.
Mang gì, mặc gì cho một đêm trên thuyền
Đêm trên biển ẩm và gió hơn bạn nghĩ, dù ban ngày nắng nóng. Thuyền nhỏ chòng chành, chỗ để đồ ít, nên mang gọn mà đủ.
- Áo khoác gió mỏng có mũ, quần dài nhẹ, dép quai hậu bám tốt; đừng đi giày trắng vì mực phun là ố.
- Thuốc chống say sóng uống trước khi lên thuyền khoảng ba mươi đến sáu mươi phút, theo hướng dẫn trên hộp hoặc lời dược sĩ.
- Túi chống nước cho điện thoại, tiền, giấy tờ; một túi nilon dự phòng nếu bị nôn.
- Khăn ướt và khăn khô, vì tay sẽ dính mực và nhớt mực.
- Kem chống côn trùng: đèn trên thuyền hút rất nhiều côn trùng bay ra từ bờ.
- Nước uống, một ít bánh khô hoặc chuối; bụng quá đói hoặc quá no đều dễ say sóng.
- Đèn đội đầu nhỏ để đi lại trên mạn thuyền khi dàn đèn chính tắt.
Không nên mang: trang sức, đồ điện tử đắt tiền không có túi chống nước, máy ảnh lớn không có dây đeo. Thuyền nghiêng một cái, đồ rơi xuống biển đêm là mất hẳn. Nếu muốn chụp ảnh, dùng điện thoại có dây đeo cổ tay và chụp lúc thuyền đã neo.
Ngồi đâu, làm gì để không say sóng và giữ an toàn trên thuyền
Ngồi giữa thuyền, gần mặt nước. Phần giữa thuyền ít lắc hơn mũi và đuôi. Nhìn ra đường chân trời hoặc ánh đèn xa trên bờ thay vì cúi xem điện thoại.
Mặc áo phao suốt chuyến. Nhiều người cởi ra vì vướng khi câu. Đừng làm thế: rơi xuống nước ban đêm, người trên thuyền gần như không nhìn thấy bạn nếu không có áo phao có phản quang.
Không đứng trên mép thuyền. Khi kéo mực, giữ thấp người, một tay bám vào thành. Sóng từ thuyền khác chạy qua có thể làm thuyền chao bất ngờ.
Cẩn thận với móc câu. Mồi giả có chùm móc nhỏ sắc. Khi gỡ mực, cầm vào thân mồi chứ không cầm vào móc; trẻ em nên có người lớn gỡ hộ.
Không uống rượu bia trước và trong chuyến. Rượu làm say sóng nặng hơn và làm phản xạ chậm đi. Muốn nâng ly mừng mẻ mực thì để khi đã lên bờ.
Nếu đã say sóng. Ra chỗ thoáng, ngồi thấp, nhìn xa, nhấp từng ngụm nước. Nôn thì nôn về phía cuối hướng gió, có người giữ áo. Say nặng thì báo người lái thuyền quay vào sớm, không ngại.
Đếm người khi lên và khi xuống. Trưởng nhóm đếm số người lúc lên thuyền và đếm lại lúc rời bến về. Một thói quen đơn giản nhưng nhiều chuyến đã bỏ qua.
Áp vào trường hợp của bạn: ba kiểu người đi, ba cách sắp chuyến
Nhóm bạn của Minh, bốn người ngoài hai mươi tuổi. Họ muốn đông vui và rẻ, nên ghép thuyền lớn. Điều cần dặn nhau: không mang rượu lên thuyền, giữ áo phao trên người kể cả khi chụp ảnh, và chọn đêm giữa chuyến để còn ngày dự phòng. Nếu mực ít, cả nhóm vẫn có một bữa cháo nóng giữa biển và một tấm ảnh dàn đèn đáng nhớ.
Gia đình chị Lan, hai vợ chồng và hai con bảy và mười tuổi. Thuê riêng một thuyền nhỏ, hẹn về trước chín rưỡi tối. Mỗi con một áo phao vừa cỡ, mỗi bé có một người lớn ngồi kèm. Cho hai bé ăn nhẹ trước khi đi, mang theo áo khoác vì trẻ con lạnh nhanh khi gió đêm thổi. Bé nào buồn ngủ thì cho nằm trên đùi bố mẹ ở giữa thuyền, đừng để bé nằm sát mạn.
Bác Tư đã nghỉ hưu, đi cùng vợ, cả hai trên sáu mươi. Chọn thuyền có mái che, có ghế tựa, lên xuống bến bằng cầu tàu chứ không phải lội nước. Hỏi kỹ về nhà vệ sinh trên thuyền. Nếu có bệnh tim mạch hay huyết áp, mang theo thuốc thường dùng và báo người hướng dẫn. Không cần câu nhiều; nhiều người lớn tuổi chỉ ngồi ngắm đèn và nghe ngư dân kể chuyện biển cũng thấy chuyến đi trọn vẹn.
Chi phí theo tầng và những lỗi hay gặp
Chuyến câu mực có ba kiểu phổ biến. Không có giá cố định, mỗi vùng mỗi mùa một khác, nên hãy hỏi trực tiếp và so ít nhất hai nơi.
| Tầng | Kiểu chuyến | Hợp với ai |
|---|---|---|
| Tiết kiệm | Ghép chung thuyền lớn với nhiều nhóm khách khác, có sẵn cần và mồi, ăn cháo mực trên thuyền | Người đi một mình, nhóm bạn trẻ muốn thử cho biết |
| Vừa | Thuê riêng một thuyền nhỏ cho gia đình hoặc nhóm bạn, chủ động giờ về, có người nấu | Gia đình có trẻ, nhóm muốn yên tĩnh |
| Thoải mái | Thuyền lớn có mái che, nhà vệ sinh, bữa hải sản đầy đủ, có thể kết hợp ngắm hoàng hôn trước khi câu | Người lớn tuổi, nhóm đông muốn ít mệt |
Lỗi hay gặp nhất là đặt chuyến vào đêm cuối cùng của kỳ nghỉ. Nếu biển động phải huỷ, bạn không còn đêm nào để dời. Hãy đặt vào đêm thứ hai hoặc thứ ba. Lỗi thứ hai là kỳ vọng phải câu được thật nhiều mực rồi thất vọng; hãy coi mực là phần thưởng, còn đêm biển là chính. Lỗi thứ ba là để trẻ nhỏ thức tới nửa đêm sau một ngày tắm biển mệt: với gia đình có con dưới sáu tuổi, chọn chuyến ngắn, về trước chín giờ tối.
Câu hỏi thường gặp
Đi câu mực đêm có nguy hiểm không?
Nếu đi thuyền được phép chở khách, có áo phao đủ người, đi vào đêm biển êm và tuân theo người lái thì rủi ro thấp. Nguy hiểm chủ yếu đến từ thuyền không đủ đồ an toàn, cố đi khi có gió lớn, hoặc khách uống rượu rồi đứng sát mạn thuyền.
Người không biết bơi có đi câu mực được không?
Được, miễn là mặc áo phao suốt chuyến và ngồi ở giữa thuyền. Nên báo trước với người hướng dẫn để họ để ý. Người sợ nước nhiều thì chọn thuyền lớn, có mái che và thành cao, ít chòng chành hơn.
Câu mực đêm mấy giờ đi và mấy giờ về?
Thường thuyền rời bến lúc chạng vạng, khoảng năm rưỡi đến sáu giờ tối, câu ba đến năm tiếng rồi về bờ trước nửa đêm. Một số chuyến dành cho gia đình ngắn hơn, về khoảng chín giờ tối. Hỏi rõ giờ về để sắp xếp xe đón.
Đêm trăng sáng có câu được mực không?
Ngư dân thường nói đêm tối trời mực về đèn nhiều hơn, vì ánh đèn trên thuyền nổi bật. Đêm rằm vẫn đi được nhưng có thể ít mực hơn. Nếu bạn quan tâm số lượng, hỏi người lái thuyền nên đi đêm nào trong tuần đó.
Trẻ em đi câu mực đêm được không?
Trẻ khoảng sáu tuổi trở lên, đã quen đi thuyền thì đi được, cần áo phao vừa cỡ và một người lớn kèm riêng. Trẻ nhỏ hơn dễ buồn ngủ, dễ say sóng, nên chọn chuyến ngắn hoặc để dịp khác.
Mực câu được có mang về khách sạn chế biến được không?
Nhiều chuyến cho khách mang mực về, có nơi còn ướp đá sẵn. Một số khách sạn, quán gần bến nhận chế biến hộ với phí nhỏ. Nên hỏi trước cả hai bên để không phải xách một túi mực đi vòng quanh lúc nửa đêm.