SongDinh.comSống Đỉnh
Mạo hiểm có kiểm soát

Chèo thuyền vượt ghềnh trên sông: cấp ghềnh, mùa nước, áo phao và khi nào phải hoãn

Hiểu cấp ghềnh, chọn mùa nước, kiểm áo phao và mũ, học tư thế bơi thả trôi khi rơi khỏi thuyền: những thứ cần biết trước một chuyến chèo vượt ghềnh lần đầu.

A group of Vietnamese paddlers in red helmets and life vests steer an inflatable raft through foaming river rapids between jungle banks, low angle from the water, bright midday spray

Chèo thuyền vượt ghềnh là ngồi trên bè hơi hoặc thuyền kayak, cùng cả nhóm chèo theo hiệu lệnh của người lái để đi qua những đoạn sông nước xiết, sóng trắng và đá ngầm. Với người lần đầu, hãy chọn đoạn sông có ghềnh cấp thấp, đi vào mùa nước vừa phải, có người lái thuyền kinh nghiệm ngồi cuối bè và có thuyền cứu hộ đi kèm. Ở Việt Nam số tuyến tổ chức thường xuyên còn ít, chủ yếu trên một số sông vùng núi phía Bắc và cao nguyên miền Trung, nên việc chọn đúng đơn vị quan trọng hơn chọn đúng con sông.

Cảm giác khi bè lao qua một con ghềnh là thứ khó tả: nước tạt trắng mặt, cả nhóm hò nhau chèo, rồi đột ngột lặng lại ở vũng nước êm phía dưới. Nhưng sông có tính khí riêng, đổi theo từng trận mưa. Bài này giúp bạn đọc hiểu cấp ghềnh, biết mùa nào nên đi, kiểm thiết bị ra sao, làm gì khi rơi khỏi thuyền và lúc nào nên ở lại trên bờ.

Hiểu cấp ghềnh trước khi đặt chỗ

Người chơi khắp thế giới chia ghềnh thành sáu cấp. Cấp không cố định: cùng một đoạn sông có thể lên một hai cấp sau mưa lớn. Bảng dưới đây giúp bạn hỏi đúng câu khi đơn vị giới thiệu tuyến.

CấpNước trông ra saoAi nên đi
Cấp 1Nước chảy nhanh, sóng nhỏ, ít chướng ngạiMọi người, kể cả trẻ lớn và người lớn tuổi khoẻ
Cấp 2Sóng rõ, lối đi thấy được từ xa, cần chèo theo hiệu lệnhNgười lần đầu có sức khoẻ bình thường
Cấp 3Sóng cao, nhiều đá, phải đổi hướng nhanhNgười đã chèo ít nhất một lần, có người lái giỏi
Cấp 4Dòng mạnh, khó lường, rơi xuống nước là nguy hiểm thậtChỉ người có kinh nghiệm, không dành cho khách du lịch lần đầu
Cấp 5 và 6Dòng dữ, gần như không có chỗ sửa saiKhông thuộc phạm vi trải nghiệm du lịch

Với lần đầu, chỉ nhận tuyến có ghềnh cấp 1 đến cấp 2, cùng lắm vài đoạn cấp 3 ngắn có lối đi bộ vòng qua. Nếu đơn vị không trả lời được tuyến của họ ở cấp mấy, hoặc nói "cấp nào cũng được, đông người thì vui", bạn đã có câu trả lời về mức cẩn thận của họ.

Mùa nước: lúc nào sông hiền, lúc nào sông dữ

Đầu và cuối mùa mưa thường dễ chịu nhất. Sông vùng núi phía Bắc lên nước từ khoảng tháng 5, mạnh nhất giữa mùa hè và rút dần vào thu. Lúc nước vừa lên hoặc bắt đầu rút, ghềnh đủ sóng để vui mà chưa quá dữ.

Mùa cạn có thể không đủ nước. Giữa mùa khô, nhiều đoạn lộ đá, bè phải kéo bộ qua, có tuyến đóng hẳn. Bạn vẫn có thể chèo kayak trên đoạn nước lặng, nhưng đó là trải nghiệm khác.

Sau mưa lớn, đừng xuống nước. Một trận mưa ở thượng nguồn có thể biến ghềnh cấp 2 thành cấp 4 trong một buổi. Nước đục ngầu, có cành cây trôi, mực nước lên nhanh so với hôm trước là ba dấu hiệu để hoãn.

Thuỷ điện xả nước là rủi ro riêng của Việt Nam. Nhiều sông miền núi có đập phía trên. Hỏi đơn vị họ có nhận thông báo lịch xả của nhà máy không, và họ làm gì khi có lịch xả ngoài dự kiến.

Nước lạnh làm mất sức nhanh. Sông vùng cao lạnh hơn bạn nghĩ, kể cả mùa hè. Rơi xuống nước lạnh vài phút là tay chân cứng lại; đó là lý do áo phao và việc vớt người nhanh quan trọng hơn kỹ năng bơi.

Thiết bị phải có trên bè

Bạn kiểm được hầu hết thứ này ngay ở bến trước khi xuống nước. Món nào thiếu, hỏi lại; món nào cũ nát, xin đổi.

  • Áo phao đúng cỡ, có khoá cài và dây siết hai bên; kéo vai áo lên mà áo trượt khỏi đầu là quá rộng.
  • Mũ bảo hiểm cứng có quai cài cằm, vì đầu va vào đá là chấn thương nặng nhất trên sông.
  • Mái chèo có tay cầm chữ T, bè hơi còn căng đều, không xì hơi ở các ngăn.
  • Dây cứu hộ dạng túi ném trên bè và trên thuyền cứu hộ đi kèm.
  • Túi sơ cứu chống nước, áo ấm khô cho cả nhóm khi lên bờ.
  • Phương tiện liên lạc khi ra khỏi vùng có sóng điện thoại, và người trên bờ biết lịch trình của đoàn.

Ngoài thiết bị, quan trọng nhất là người lái bè: hỏi họ đã chèo tuyến này bao nhiêu mùa, có học cứu hộ dưới nước không. Một người lái thuộc từng hòn đá của con sông đáng giá hơn mọi món đồ mới.

Rơi khỏi thuyền: làm đúng trong mười giây đầu

Gần như ai đi vượt ghềnh nhiều cũng từng rơi xuống nước một lần. Người lái sẽ dạy những bước này ở bến; dưới đây để bạn ôn lại trước khi đi.

  1. Giữ chặt mái chèo bằng tay cầm chữ T, không buông để nó văng vào người khác.
  2. Nằm ngửa, chân duỗi về phía hạ lưu, mũi chân nổi trên mặt nước, như đang ngồi trên ghế dài.
  3. Tuyệt đối không đứng dậy dù thấy nước nông: chân kẹt vào khe đá dưới dòng chảy là tai nạn nguy hiểm nhất của môn này.
  4. Nhìn về phía bè hoặc thuyền cứu hộ, chờ người ta ném dây hoặc chìa mái chèo.
  5. Khi được kéo vào, đưa hai tay lên để người trên bè nắm vai áo phao kéo lên, đừng tự trèo làm lật bè.

Bước thứ ba là điều người lần đầu hay làm sai nhất vì phản xạ tự nhiên là đứng lên. Hãy nhắc nhau từ trên bờ: rơi xuống thì nằm, không đứng.

Một buổi chèo diễn ra thế nào

Biết trước nhịp của buổi chèo giúp bạn không ngợp khi người lái hô liên tục giữa tiếng nước. Một buổi chèo nửa ngày thường đi theo trình tự sau.

  1. Tập trung ở bến, ký giấy cam kết, khai sức khoẻ, nhận áo phao, mũ và mái chèo; người lái kiểm từng áo phao trên người khách.
  2. Nghe hướng dẫn trên bờ khoảng nửa giờ: cách ngồi trên mạn bè, móc chân vào gờ, cầm mái chèo, các hiệu lệnh cơ bản như chèo tới, chèo lùi, dừng, nghiêng vào trong, ngồi thụp xuống lòng bè.
  3. Tập ở đoạn nước lặng: cả nhóm chèo đều nhịp, tập đổi hướng, tập kéo một người giả vờ rơi xuống nước lên bè.
  4. Vào chuỗi ghềnh đầu tiên, thường là đoạn dễ nhất, để người lái quan sát nhóm và chỉnh vị trí ngồi.
  5. Qua các ghềnh chính, nghỉ ở bãi sông giữa chừng, ăn nhẹ, uống nước, người lái đi bộ lên xem trước ghềnh khó nếu cần.
  6. Lên bờ ở điểm kết thúc, thay đồ khô, xe đưa về.

Hiệu lệnh "ngồi thụp xuống" là hiệu lệnh quan trọng nhất: khi bè sắp va vào đá hoặc lao vào sóng lớn, cả nhóm rời mạn bè, ngồi xuống lòng bè, một tay giữ dây. Hãy tập đến khi phản xạ ngay, không cần nghĩ.

Câu hỏi trước khi đặt cọc

Vì ở Việt Nam số đơn vị tổ chức vượt ghềnh chưa nhiều, mức chuyên nghiệp chênh nhau rất xa. Gửi các câu hỏi này qua tin nhắn để có câu trả lời bằng chữ.

  • Tuyến chèo ở cấp ghềnh mấy vào tháng bạn đi, có đoạn nào phải đi bộ vòng không?
  • Người lái bè đã chèo tuyến này bao nhiêu mùa, có học cứu hộ nước chảy xiết và sơ cứu không?
  • Có thuyền kayak cứu hộ đi kèm không, bao nhiêu bè thì có một thuyền cứu hộ?
  • Đơn vị có đăng ký kinh doanh hoạt động thể thao dưới nước, có báo với chính quyền địa phương mỗi chuyến không?
  • Lượt chèo có kèm bảo hiểm tai nạn không, giới hạn tuổi, cân nặng, sức khoẻ ra sao?
  • Khi nước lớn hoặc có lịch xả đập, ai quyết định hoãn và tiền cọc xử lý thế nào?

Câu trả lời mơ hồ ở câu thứ ba và câu cuối là đủ để bạn tìm nơi khác. Một tuyến không có thuyền cứu hộ đi kèm chỉ nên là đoạn nước lặng.

Áp vào trường hợp của bạn và lỗi hay gặp

Nhóm bạn của Minh, sáu người khoẻ, muốn đi cho "đã". Chọn tuyến cấp 2 có một hai đoạn cấp 3 ngắn, đi vào đầu mùa thu khi nước bắt đầu rút. Chia đều người khoẻ hai bên mạn bè, nghe người lái chứ không nghe người to tiếng nhất nhóm.

Gia đình chị Lan có con mười hai tuổi. Chỉ chọn đoạn cấp 1 đến cấp 2 nhẹ, hỏi đơn vị có áo phao cỡ trẻ em thật chứ không phải áo người lớn siết lại. Cho con ngồi giữa bè, cạnh người lớn.

Lỗi hay gặp. Mặc quần bò và giày vải, ướt rồi nặng và trơn. Đeo kính không có dây. Uống bia trên bè lúc nghỉ. Không bôi kem chống nắng vì tưởng ở dưới nước thì mát, rồi tối về rát da. Và lỗi lớn nhất: vẫn xuống nước dù hôm trước mưa to, chỉ vì đã đặt cọc.

Chi phí theo tầng

Ở Việt Nam, giá phụ thuộc nhiều vào chặng di chuyển tới sông hơn là bản thân buổi chèo. Hãy cộng cả đường đi.

TầngGồm gìGhi chú
Tiết kiệmBuổi chèo nửa ngày trên đoạn ngắn, tự đi xe khách đến gần sôngHợp người đã ở sẵn trong vùng, muốn thử một lần
VừaChèo trọn ngày, có xe đưa đón từ thị tứ gần nhất, bữa trưa trên bãi sôngLựa chọn hợp lý cho đa số
Thoải máiHai ngày một đêm, cắm trại ven sông, nhóm nhỏ riêng, thêm ngày dự phòngHợp nhóm bạn muốn trải nghiệm trọn vẹn, chịu được hoãn lịch

Một khoản nhỏ đáng chi thêm ở mọi tầng là bộ đồ lặn mỏng hoặc áo giữ nhiệt khi đi sông vùng cao, vì lạnh làm mất sức và mất bình tĩnh nhanh hơn cả sóng. Dù ở tầng nào, hãy hỏi rõ chính sách khi hoãn vì nước lớn. Đơn vị tử tế sẽ dời ngày hoặc hoàn một phần, vì họ hiểu khách không nên chịu thiệt vì quyết định an toàn.

Câu hỏi thường gặp

Không biết bơi có đi chèo thuyền vượt ghềnh được không?

Với đoạn cấp 1 và cấp 2, nhiều đơn vị vẫn nhận nếu bạn mặc áo phao đúng cỡ và báo trước. Điều cần hơn kỹ năng bơi là giữ bình tĩnh, nằm ngửa thả trôi và nghe hiệu lệnh khi rơi xuống nước.

Chèo thuyền vượt ghềnh ở Việt Nam đi mùa nào?

Thường là đầu và cuối mùa mưa, khi sông có đủ nước để tạo ghềnh mà chưa quá dữ. Mùa khô nhiều đoạn cạn, phải kéo bè. Giữa mùa lũ hoặc sau mưa lớn thì nên hoãn.

Rơi xuống nước có đáng sợ không?

Lần đầu ai cũng giật mình, nhưng áo phao giữ bạn nổi và người lái thường kéo bạn lên trong vòng vài chục giây. Điều quan trọng là không đứng dậy giữa dòng chảy và không buông mái chèo lung tung.

Có cần mua bảo hiểm riêng không?

Nên hỏi đơn vị lượt chèo có kèm bảo hiểm tai nạn không. Nếu bạn có bảo hiểm du lịch riêng, đọc kỹ phần loại trừ vì nhiều gói không chi trả hoạt động trên sông nước xiết.

Mang điện thoại lên bè được không?

Chỉ khi có túi chống nước tốt, buộc chặt vào người, và bạn chấp nhận rủi ro mất máy. Tốt hơn là để lại trên xe và nhờ đơn vị chụp ảnh, vì lúc qua ghềnh bạn cần cả hai tay cho mái chèo.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138