Lần đầu chèo SUP, tức ván chèo đứng, trên biển nên chọn khung giờ bình minh, khi gió và sóng thường lặng nhất trong ngày; thuê ván ở chỗ có người dạy, đeo dây buộc cổ chân và áo phao, tập quỳ ở vùng nước nông rồi mới đứng lên. Phần lớn người khoẻ bình thường đứng được trong mười lăm đến ba mươi phút đầu; ngã xuống nước là chuyện của buổi học, không phải thất bại.
Những bãi biển dài, thoải và lặng buổi sáng ở miền Trung, như các bãi quanh Đà Nẵng, Quy Nhơn nay thuộc tỉnh Gia Lai hay Nha Trang thuộc Khánh Hoà, là chỗ tập quen thuộc. Bài này đi qua giờ giấc, cách chọn chỗ thuê, các bước đứng lên ván, ngưỡng an toàn, ba kiểu người đi và chi phí theo tầng.
Vì sao bình minh là giờ đẹp nhất để chèo
Ở phần lớn bãi biển nước ta, gió buổi sáng sớm yếu hơn gió chiều. Mặt nước lặng gần như tấm kính, ván ít chòng chành, người mới dễ đứng hơn hẳn. Từ khoảng chín mười giờ, gió bắt đầu lên, mặt biển gợn sóng nhỏ, đủ làm người mới mất thăng bằng liên tục. Chiều thì nắng xiên, gió thường mạnh nhất trong ngày.
Lý do thứ hai là cảm giác. Ra khỏi bờ chừng trăm mét, ngồi trên ván nhìn mặt trời nhô lên từ đường chân trời, mặt nước đổi từ xám sang hồng rồi vàng, phía sau là thành phố còn ngủ. Có những buổi thấy cả thuyền thúng của ngư dân đang vào bờ, mấy chú chó chạy dọc mép nước. Không có tiếng động cơ, chỉ có tiếng mái chèo. Nhiều người đi một lần rồi quay lại thuê tiếp vào sáng hôm sau.
Cái giá phải trả là dậy sớm. Ở miền Trung mùa hè, mặt trời mọc khoảng năm giờ đến năm rưỡi, nghĩa là bạn phải có mặt ở bãi khoảng bốn rưỡi đến năm giờ để nhận ván, nghe hướng dẫn và ra nước kịp lúc. Nếu tối hôm trước thức khuya, uống rượu, buổi sáng ấy sẽ khó chịu hơn nhiều. Nên xếp buổi chèo vào ngày bạn có thể đi ngủ sớm từ tối hôm trước.
Chọn nơi thuê ván và người dạy
Ở các bãi đông khách thường có vài điểm cho thuê ván. Đừng chọn chỗ chỉ vì giá; chọn chỗ trả lời được các câu dưới đây.
- Có người dạy hoặc đi kèm trên nước trong buổi đầu không, hay chỉ giao ván rồi để khách tự ra.
- Ván có dây buộc cổ chân không. Đây là sợi dây nối chân bạn với ván; khi ngã, ván không trôi đi mất mà ở lại làm phao.
- Có áo phao vừa cỡ cho người lớn và trẻ em không. Một số nơi chỉ phát khi khách hỏi.
- Ván cho người mới có đủ rộng và dày không. Ván rộng, dày thì vững; ván hẹp, mỏng là loại cho người chèo nhanh, không dành cho buổi đầu.
- Họ có theo dõi dự báo gió buổi sáng không, có từ chối cho thuê khi gió thổi từ bờ ra khơi không.
- Có chỗ cất đồ, có vòi nước ngọt để xối sau khi lên bờ không.
- Thời gian thuê tính thế nào, có cho đổi giờ nếu sáng đó trời xấu không.
Một dấu hiệu tốt là người cho thuê hỏi lại bạn: đã từng chèo chưa, biết bơi không, có đi một mình không. Chỗ nào chỉ thu tiền, đưa ván rồi quay đi thì nên tìm chỗ khác, nhất là với người mới.
Từ quỳ đến đứng: các bước cho buổi đầu
Toàn bộ bài học chỉ có mấy động tác, nhưng làm đúng thứ tự thì đỡ ngã rất nhiều. Tập trên cát vài lần trước khi xuống nước.
- Đưa ván ra chỗ nước ngang đầu gối, vây ván hướng xuống dưới, mũi ván hướng ra biển. Không leo lên ván ở chỗ nước quá nông vì vây sẽ cắm vào cát.
- Quỳ ở giữa ván, ngay chỗ có tay cầm, hai gối rộng bằng hông. Đặt mái chèo ngang trước mặt. Chèo vài nhịp ở tư thế quỳ để quen cảm giác ván trượt đi.
- Chống hai tay, đưa từng chân lên đặt vào chỗ hai gối vừa quỳ, hai bàn chân song song, rộng bằng vai. Đừng đặt chân trước chân sau như lướt sóng.
- Đứng lên từ từ, gối hơi chùng, mắt nhìn về phía chân trời chứ không nhìn xuống chân. Nhìn xuống là người tự nghiêng theo.
- Chèo ngay khi vừa đứng. Ván có trớn thì vững hơn ván đứng yên. Cắm bản chèo về phía trước, kéo về tới gót chân, đổi bên sau vài nhịp.
- Khi sắp ngã, ngã ra xa ván, về phía bên hông, không ngã đè lên ván. Trồi lên, tìm ván nhờ dây buộc cổ chân, leo lại từ bên hông ở giữa ván.
Mẹo của nhiều người dạy: lần đầu đứng lên mà run thì cứ quỳ chèo thêm mười phút. Không ai bắt bạn phải đứng. Đón bình minh trong tư thế quỳ vẫn là đón bình minh.
Một buổi sáng mẫu và danh sách mang theo
Buổi chèo bình minh gọn trong khoảng hai tiếng. Bảng dưới đây lấy mốc mặt trời mọc lúc năm giờ mười lăm; bạn dịch giờ theo mùa và theo nơi.
| Giờ | Việc |
|---|---|
| Bốn giờ ba mươi | Thức dậy, uống nước, ăn nhẹ một quả chuối hoặc lát bánh mì, bôi kem chống nắng |
| Bốn giờ năm mươi | Có mặt ở điểm thuê, nhận ván, áo phao, dây buộc cổ chân, gửi đồ |
| Năm giờ | Nghe hướng dẫn, tập quỳ và đứng trên cát vài lần |
| Năm giờ mười | Ra nước, quỳ chèo, thử đứng ở vùng nước ngang hông |
| Năm giờ mười lăm đến sáu giờ | Chèo song song bờ, dừng ngồi trên ván ngắm mặt trời lên |
| Sáu giờ mười lăm | Chèo vào bờ, xối nước ngọt, trả ván, đi ăn sáng |
Mang theo: đồ bơi hoặc quần áo nhanh khô, áo dài tay mỏng chống nắng, mũ có dây buộc, kính râm có dây đeo, khăn tắm, một bộ đồ khô, nước uống, túi chống nước nhỏ. Không cần giày; chân trần bám ván tốt nhất. Để ví, chìa khoá phòng và đồ quý ở chỗ gửi đồ hoặc ở lại phòng.
Ngưỡng an toàn trên mặt nước
Chèo SUP có vẻ nhẹ nhàng nên người ta hay coi thường. Những tình huống dưới đây là lý do phần lớn sự cố xảy ra.
| Tình huống | Nên làm gì |
|---|---|
| Gió thổi từ bờ ra khơi, dù mặt nước gần bờ trông rất lặng | Không xuống nước, hoặc chỉ chèo song song sát bờ. Gió ra khơi đẩy ván đi xa rất nhanh và chèo ngược về rất mệt |
| Có cờ báo cấm tắm hoặc nhân viên cứu hộ ra hiệu | Lên bờ ngay, đợi tới khi được phép |
| Đang chèo thì thấy mỏi, không chèo ngược gió được | Nằm sấp trên ván, đặt mái chèo dưới ngực, dùng tay quạt nước về phía bờ như bơi; giơ tay ra hiệu cho người trên bờ |
| Ngã nhiều lần, thấy lạnh hoặc chóng mặt | Nghỉ, quỳ hoặc ngồi trên ván, chèo vào bờ; buổi đầu không nên quá một tiếng |
| Thuyền thúng, thuyền máy đang ra vào gần đó | Giữ khoảng cách xa, không chèo cắt ngang đường đi của thuyền |
| Có sứa nhiều trên mặt nước | Lên bờ, tránh ngã xuống nước; bị đốt thì rửa bằng nước biển, không chà xát, đến trạm y tế nếu đau nhiều |
Luôn ra nước cùng ít nhất một người khác, và có một người trên bờ biết bạn đi đâu, khoảng bao lâu. Không chèo ra ngoài phạm vi phao giới hạn bãi tắm, dù mặt nước bên ngoài trông đẹp hơn.
Áp vào trường hợp của bạn
Người không biết bơi. Vẫn tập được ở vùng nước đứng chạm đáy, với áo phao và dây buộc cổ chân, có người dạy kè bên. Nên quỳ chèo trong buổi đầu và không ra quá khu nước nông.
Nhóm bạn của Minh muốn chụp ảnh đẹp. Đừng cầm điện thoại khi đang tập đứng. Để một người trên bờ chụp bằng ống kính xa, hoặc đợi đến khi đã đứng vững mới lấy điện thoại trong túi chống nước có dây đeo cổ.
Gia đình chị Lan có con mười hai tuổi. Trẻ ở tuổi này thường học nhanh hơn người lớn. Cho con đeo áo phao, chèo cạnh bố mẹ, hoặc ngồi phía trước ván rộng của người lớn. Trẻ nhỏ hơn thì chỉ nên ngồi trên ván người lớn chèo sát bờ.
Bác Tư đã nghỉ hưu. Ván rộng, chèo quỳ hoặc ngồi là đủ để tận hưởng bình minh. Nếu muốn đứng, hãy có người dạy giữ ván lúc đầu và tập ở chỗ nước ngang hông.
Người đi du lịch một mình. Đừng ra nước một mình lúc trời còn tối. Chọn buổi có người dạy hoặc ghép nhóm, báo cho lễ tân nơi ở giờ bạn ra bãi và giờ dự kiến về. Nếu điểm thuê chưa mở khi bạn tới, ngồi đợi trên bờ ngắm bình minh cũng được, đừng tự lấy ván ra.
Chi phí theo tầng và lỗi người mới hay mắc
Tầng tiết kiệm là thuê ván theo giờ ở điểm trên bãi, tự chèo sát bờ sau vài phút hướng dẫn nhanh. Tầng vừa là buổi học có người dạy kèm riêng hoặc nhóm nhỏ, khoảng một đến hai tiếng, có áo phao và chỗ cất đồ. Tầng thoải mái là buổi chèo có người dẫn ra những góc vịnh lặng, có thuyền hỗ trợ, có người chụp ảnh và bữa sáng sau khi lên bờ. Giá mỗi nơi mỗi khác; hãy hỏi trực tiếp và hỏi rõ phí đã gồm áo phao, người dạy hay chưa.
Lỗi hay gặp thứ nhất là nhìn xuống chân. Mắt nhìn đâu người theo đó; hãy nhìn đường chân trời. Lỗi thứ hai là đứng thẳng cứng như cột. Gối hơi chùng thì người mới hấp thụ được sóng nhỏ. Lỗi thứ ba là cầm mái chèo ngược: bản chèo có góc nghiêng, phần nghiêng phải hướng ra phía trước. Lỗi thứ tư là ra muộn, khi gió đã lên, rồi kết luận "SUP khó quá".
Còn một lỗi nữa, không phải kỹ thuật: quên chống nắng. Dù là bình minh, ánh nắng phản từ mặt nước sau một tiếng đã đủ làm cháy mũi và mu bàn chân. Bôi kem trước khi ra bãi, mang mũ có dây buộc, mặc áo bơi dài tay mỏng. Và nhớ uống nước trước khi xuống, vì trên ván bạn sẽ không muốn buông mái chèo để mở chai.
Câu hỏi thường gặp
Chèo SUP lần đầu có khó không?
Đa số người khoẻ bình thường đứng được trên ván trong mười lăm đến ba mươi phút đầu nếu tập ở nước lặng, dùng ván rộng và có người hướng dẫn. Khó nhất là vài lần đứng đầu tiên; sau đó chủ yếu là giữ nhịp chèo và nhìn xa.
Không biết bơi có chèo SUP được không?
Được, nếu mặc áo phao, đeo dây buộc cổ chân và chỉ chèo ở vùng nước nông gần bờ có người dạy kè bên. Không nên ra xa hoặc chèo khi gió và sóng lên, vì ngã xuống nước sâu sẽ rất hoảng dù có áo phao.
Mấy giờ thì nên ra bãi để chèo SUP đón bình minh?
Nên có mặt trước giờ mặt trời mọc khoảng ba mươi đến bốn mươi lăm phút để nhận ván, nghe hướng dẫn và tập vài động tác trên cát. Mùa hè ở miền Trung, mặt trời thường mọc khoảng năm giờ đến năm rưỡi sáng.
Mùa nào chèo SUP ở biển miền Trung đẹp nhất?
Khoảng tháng ba đến tháng tám thường biển lặng hơn vào buổi sáng. Từ cuối tháng chín đến hết năm là mùa mưa bão, gió đông bắc làm sóng lớn, nhiều điểm cho thuê ngưng hoạt động. Vẫn cần xem dự báo gió trước mỗi buổi.
Rơi khỏi ván SUP thì leo lại thế nào?
Bơi tới giữa ván, bám vào tay cầm ở giữa, đạp chân như bơi ếch để người nằm sấp lên ván, rồi chuyển sang quỳ. Đừng leo từ đuôi hay mũi ván vì ván sẽ dựng đứng và lật.
Mang điện thoại ra chèo SUP có nên không?
Chỉ nên mang khi đã đứng vững, đựng trong túi chống nước có dây đeo cổ. Trong buổi đầu, ngã nhiều lần là chuyện bình thường, nên để điện thoại lại trên bờ và nhờ người khác chụp hộ thì an toàn hơn cho cả máy lẫn bạn.